Balkanekspresrb.rs

ONLAJ MAGAZIN ZA BALKANSKU SARADNJU

19. mart

4 min read

 

1563 – Mirom u Amboazu završen je prvi verski rat u Francuskoj nakon kojeg su hugenoti (protestanti) dobili ograničenu slobodu veroispovesti. Hugenotski ratovi razdirali su Francusku više od 30 godina.

1628 – Englezi su u Americi osnovali koloniju Masačusets.

1796 – Republika Francuska donela je Dekret o slobodi štampe, koji je po dolasku Napoleona na vlast dve godine kasnije prestao da važi, a štampa je podvrgnuta strogoj cenzuri.

1812 – Španski parlament je u Kadisu usvojio liberalni ustav, koji je postao ideal slobodoumnih težnji građanske klase u evropskim državama. Posle povratka na presto 1813. kralj Ferdinand VII je ukinuo ustav i obnovio feudalno-apsolutistički poredak, ali je posle izbijanja ustanka 1820. bio prisiljen da ga vrati na snagu.

1813 – Rođen je škotski misionar i istraživač Afrike Dejvid Livingston (David Livingstone), koji je 1855. otkrio Viktorijine vodopade. Prvi je istraživao pustinju Kalahari, basen reke Zambezi i izvorište reke Kongo. Kao najveći britanski istraživač Afrike, sahranjen je u Vestminsterskoj katedrali u Londonu.

1818. – Rođen Petar Preradović, književnik

1861 – Englezi su, nakon višegodišnjih borbi, ugušili pobunu domorodačkog stanovništva Maora na Novom Zelandu i oni su se povukli u unutrašnjost ostrva.

1872 – Rođen je ruski baletski koreograf Sergej Pavlovič Djagiljev, osnivač čuvene grupe “Ruski balet”, koja je s izuzetnim uspehom nastupala od 1909. do 1929.

1873. – Rođen Maks Reger, nemački kompozitor i orguljaš

1880. – Umro Adam Bogosavljević, narodni tribun i prosvetitelj, narodni poslanik, utemeljivač Narodne radikalne stranke

1900. – Rođen Frederik Žolio – Kiri, francuski nuklearni fizičar i hemičar, sa suprugom Irenom otkrio veštačku radioaktivnost, nobelovac

1906. – Rođen Adolf Ajhman, nemački oficir, ratni zločinac u Drugom svetskom ratu

1920. – Sveti arhijerejski sinod Vaseljenske patrijaršije doneo odluku o priznanju Svete autokefalne ujedinjene Srpske pravoslavne crkve

1920 – SAD su odbile da potpišu Versajski ugovor posle Prvog svetskog rata i da se priključe Društvu naroda, zbog bojazni od uvlačenja u rat u slučaju napada na neku članicu Društva.

1930 – Umro je engleski državnik Artur Džejms Balfur (Arthur James Balfour), premijer Velike Britanije od 1902. do 1906. Kao šef diplomatije objavio je 1917. plan o stvaranju nacionalne države Jevreja u Palestini (Balfurova deklaracija).

1945 – Velika Britanija je priznala vladu Demokratske Federativne Jugoslavije na čelu s Josipom Brozom Titom. Nakon Velike Britanije, DFJ su priznale i SAD (18. marta) i SSSR (29. marta).

1950 – Umro je američki pisac Edgar Rajs Barouz (Rice Burroughs), poznat po seriji popularnih pustolovnih romana o Tarzanu.

1961. – Predstavom “Kraj partije” otvorena Mala scena Narodnog pozorišta u Beogradu, danas scena “Raša Plaović”

1970 – Šefovi vlada Istočne i Zapadne Nemačke Vili Brant (Willy Brandt) i Vili Štof (Willi Stoph) susreli su se u Erfurtu. To je bio prvi susret visokih zvaničnika dve zemlje od podele Nemačke 1949.

1977 – U predsedničkoj rezindenciji u Brazavilu ubijen je predsednik Konga Marijen Nguabi (Marien Ngouabi). Za ubistvo je optužen i potom pogubljen bivši šef države Alfons Masamba Deba (Alphonse Massabma Debat). Vlast je preuzela vojna hunta, a za predsednika je u aprilu 1977. proglašen pukovnik Joakim Jombi Opango (Joachim Yhombi).

1978 – Izraelska vojska je okupirala veći deo juga Libana.

1991 – Narodna skupština Srbije preuzela je ovlašćenja raspuštene Skupštine Kosova i razrešila dužnosti Rizu Sapundžiju, člana Predsedništva SFR Jugoslavije sa Kosova.

1993. – Narodna biblioteka Srbije osnovala Zadužbinu Desanke Maksimović

1994 – Trupe vlade u Pnom Penu zauzele su grad Pailin na istoku Kambodže, glavno uporište maoističkog gerilskog pokreta “Crvenih Kmera”.

1994 – U eksploziji bombe podmetnute u podzemnu železnicu u glavnom gradu Azerbejdžana Bakuu poginulo je 12 i ranjeno više od 50 ljudi.

1996 – Policija Federacije BiH ušla je u Grbavicu, poslednju sarajevsku opštinu koju su u bosanskom ratu držale srpske snage. Time je završen transfer vlasti u sarajevskim opštinama koje su prema Dejtonskom sporazumu pripale Federaciji BiH. Najveći deo srpskog stanovništva je dva dana ranije napustio Grbavicu, a prema podacima Ifora, tokom transfera vlasti iz Sarajeva se iselilo oko 60.000 Srba.

1996 – U glavnom gradu Filipina Manili u požaru u jednoj diskoteci poginulo je najmanje 150 ljudi.

1997 – Umro je američki slikar holandskog porekla Vilem de Kuning (Willem, Kooning), utemeljivač apstraktnog ekspresionizma, koji je ‘40-tih godina 20. veka preobrazio slikarstvo u SAD.

1999 – U eksploziji bombe koju su čečenski teroristi aktivirali na pijaci u južnom ruskom gradu Vladikavkaz, poginulo je više od 50 ljudi.

1999 – Nakon neuspelih pregovora Srba i kosovskih Albanaca u Parizu, predsednik SAD Bil Klinton (Bill Clinton) izjavio je da je “prag prekoračen” i da problem Kosova ugrožava američke nacionalne interese. Diplomate zapadnih zemalja počele su da napuštaju Beograd, a međunarodni verifikatori Kosovo.

2001 – Socijalista Bertran Delano (Bertrand Delanoe) pobedio je na izborima i postao prvi gradonačelnik Pariza iz redova levice.

2002 – Zimbabve je na godinu dana suspendovan iz Komonvelta.

2003. – Umro Đorđe Dragan Stojnić, pevač

2006 – Hiljade demonstranata okupilo se na velikom trgu u glavnom gradu Belorusije, Minsku, odbijajući da priznaju rezultate predsedničkih izbora na kojima je po treći put pobedio Aleksander Lukašenko (Alexander Lukashenko) i time nastavio svoju 12 godišnju vladavinu.

2008 – Pakistanski parlament izabrao je prvu ženu predsednicu skupštine u istoriji te države, doktorku Fehmidu Mirzu, pripadnicu Pakistanske narodne partije.

2011 – Počela je vojna akcija međunarodnih snaga u Libiji pod nazivom “Odisejeva zora” pod komandom američkog admirala Semjuela Džeja Loklira.

2011. – Umro Ivan Mišković, kapetan bojnog broda, komandant prve srpske podmornice “Nebojša”, jedini srpski oficir kapetan kraljevske i komandant partizanske podmornice

2014 – Predsednik Demokratske stranke Srbije Vojislav Koštunica podneo je ostavku na stranačku funkciju, nakon što DSS na prevremenim parlamentarnim izborima nije osvojila neophodan broj glasova za ulazak u Skupštinu Srbije, prvi put od osnivanja 1992.♦

IZBOR

5 min read
4 min read
4 min read