sri. feb 26th, 2020

Balkanekspresrb.rs

ONLAJ MAGAZIN ZA BALKANSKU SARADNJU

11. februar

7 min read

 

1650. – Umro Rene Dekart, francuski filozof, matematičar i fizičar


1817. – Rođen Jovan Subotić, književnik i političar, urednik “Letopisa Matice srpske”

1847 – Rođen je američki pronalazač Tomas Alva Edison (Thomas). Registrovao je više od hiljadu patenata, uključujući sijalicu s ugljenim vlaknom, fonograf (gramofon), mikrofon, megafon, fonometar.

1858 – Tokom rata za reformu (1856-61) Benito Huarez (Juarez) proglašen je u Vera Kruzu ustavnim predsednikom Meksika.

1868 – Umro je francuski fizičar Žan Bernar Leon Fuko (Jean Bernard, Foucault), koji je s Armanom Fizoom (Armand Fizeau) izmerio brzinu svetlosti. Ogledom s klatnom (Fukoov eksperiment) dokazao je obrtanje Zemlje, pronašao je žiroskop i usavršio teleskop.

1873 – Pod pritiskom republikanaca abdicirao je španski kralj Amadeo i proglašena je prva španska republika.

1876. – Rođena Draga Spasić, pozorišna glumica i operska pevačica

1879 – Umro je francuski slikar i vajar Onore Domije (Honore Daumier), najveći karikaturista 19. veka. Godine 1832. proveo je šest meseci u zatvoru zbog karikature kralja Luja Filipa (Louis Philippe).

1889 – U Japanu je usvojen ustav, kojim je predviđen dvodomni parlament, ali je car zadržao izvršnu vlast.

1901. – Umro Milan Obrenović, knez i kralj

1903. – Rođen Dušan Timotijević, novinar i filmski kritičar

1906. – Ustanovljena seizmološka služba u Beogradu

1907. – Rođen Blagoje Nešković, lekar i političar

1909. – Rođen Džozef Leo Mankijevič, američki režiser, scenarista i producent, dobitnik “Oskar”-a

1913. – Rođen Rifat Burdžović Tršo, revolucionar, narodni heroj

1917. – Rođen Đuzepe de Santis, italijanski reditelj i scenarista

1919 – Fridrih Ebert (Friedrich) je izabran za prvog predsednika Nemačke, koja je posle Prvog svetskog rata postala republika.

1920. – Operom “Madam Baterflaj” Đakoma Pučinija, otvorena Opera Narodnog pozorišta u Beogradu

1926. – U Beogradu osnovan Centralni veterinarski bakteriološki zavod, preteča Naučnog instituta za veterinarstvo

1929 – Sporazumom u Luteranu između Italije i Svete stolice stvorena je nezavisna papska država Vatikan. Time je rešeno “Rimsko pitanje” – spor italijanske države i Svete stolice nastao 1870, posle priključenja Italiji papske države i grada Rima.

1935. – Rođen Dragan Rumenčić, arhitekta, karikaturista lista “Jež”

1945 – U Jalti na Krimu završena je konferencija lidera triju velikih sila antihitlerovske koalicije. Predsednik SAD Ruzvelt (Roosevelt), lider SSSR Staljin i britanski premijer Čerčil (Churchill) uskladili su vojne planove za okončanje Drugog svetskog rata, odredili nove odnose u Evropi i dogovorili se o osnivanju Ujedinjenih nacija.

1947. – Rođen Irinej (Mirko) Bulović, episkop bački, portparol Srpske pravoslavne crkve, administrator Eparhije austrijsko-švajcarske

1948. – Umro Sergej Mihajlovič Ejzenštajn, ruski filmski reditelj, profesor Filmske akademije u Moskvi

1953. – Umro Uroš Predić, slikar, akademik

1954. – Rođena Zlata Petković, pozorišna, filmska i TV glumica

1967 – Umro je crnogorski slikar Milo Milunović, jedan od osnivača i prvih nastavnika Akademije likovnih umetnosti u Beogradu (1937). Posle Drugog svetskog rata organizovao je Umetničku školu na Cetinju. Bio je član Srpske akademije nauka i umetnosti.

1970 – Japan je postao četvrta zemlja u svetu koja je lansirala veštački satelit.

1971 – Predstavnici 63 zemlje potpisali su sporazum o zabrani skladištenja nuklearnog oružja na dnu mora i okeana.

1975 – Margaret Tačer (Thatcher) izabrana je za predsednika Konzervativne stranke, kao prva žena koja je u Velikoj Britaniji postala šef političke partije.

1990 – Lider Afričkog nacionalnog kongresa (ANC) Nelson Mandela pušten je na slobodu nakon 27 godina provedenih u južnoafričkim zatvorima.

1993 – Umrla je srpska književnica Desanka Maksimović, koja je svojim delom doprinela afirmaciji ženskog literarnog stvaranja. Uz Isidoru Sekulić smatra se najznačajnijom srpskom književnicom 20. veka (“Zeleni vitez”, “Tražim pomilovanje”, “Nemam više vremena”).

1994 – Pet američkih kosmonauta (Čarls Bolden, Kenet Rajter, Jan Dejvis, Čang Dijaz Franklin, Ronald Sega) i jedan ruski (Sergej Krikalev) spustili su se u šatlu “Diskaveri” na Zemlju, okončavši prvu američko-rusku spejs šatl misiju.

1997 – Pod pritiskom međunarodne javnosti i tromesečnih građanskih i studentskih protesta predsednik Srbije Slobodan Milošević je posebnim zakonom (lex specialis) priznao rezultate lokalnih izbora na kojima je pobedila opoziciona koalicija “Zajedno”.

2000 – U Parizu je umro Rože Vadim (Roger), francuski reditelj poznat kao veliki zavodnik i “otkrovitelj lepih žena”. Najpoznatiji filmovi koje je režirao i u kojima su glumile njegove žene su: “I bog stvori ženu” sa Brižit Bardo, “Opasne veze” sa Anet Strojberg, “Poroci i vrline” sa Katrin Denev. Vadim je bio oženjen i sa Džejn Fondom, Katrin Šnajder i Mari-Kristin Baro.

2001 – Oko 7.500 ljudi demonstriralo je u Nemačkoj protiv marša neonacista koji je okupio oko 250 pristalica.

2002 – U Zagrebu je umro kardinal i bivši zagrebački nadbiskup (1970-97) Franjo Kuharić.

2004 – Južnokorejski i američki istraživači su objavili da su uspešno klonirali ljudski embrion koji će se koristiti u medicinske svrhe.

2008 – Umro je američki glumac Roj Šajder (Roy Scheider) najpoznatiji kao šerif Brodi iz filma “Ajkula”.

2011 – Predsednik Egipta Hosni Mubarak podneo je ostavku pod pritiskom građana. Mubarak je na tom položaju bio od 1981. godine. U sukobu vlasti i demonstranata tokom višednevnih protesta protiv vlasti i predsednika Mubaraka poginulo je blizu 900 osoba.

2012 – Umrla je američka pevačica i glumica Vitni Hjuston (Whitnej Houston) najnagrađivanija pevačica svih vremena, sa više od 400 trofeja, uključujući i najviša muzička priznanja, među kojima su šest Gremi nagrada, dve Emi i 30 bilbord nagrada.

2013 – Papa Benedikt XVI je podneo ostavku, dužnost je napustio 28. februara 2013.

2014 – Poginulo je 100 ljudi kada se, usled loših vremenskih uslova, srušio alžirski vojni avion “herkules” C130 na istoku te zemlje.

2018 – U padu aviona Antonov (An-148) u blizini Moskve poginuli su svi putnici i članovi posade, njih 71.

2018 – Emirat Dubaija otvorio najviši hotel na svetu, visok 356 metara. Hotel “Gevora” u Aveniji Šeika Zajeda, za jedan metar je viši od do tada najvišeg hotela u istoj ulici.♦