15. decembar

 

37 – Rođen je rimski car Neron, čija se umerena vladavina od 54. kasnije pretvorila u nečuveni teror koji je kulminirao požarom Rima (64). Rimljani su za podmetanje požara optužili Nerona, a on hrišćane i naredio njihove krvave progone. Pripisuje mu se i niz zločina – ubistvo majke Agripine, žene Oktavije, najbližih saradnika i uglednih Rimljana. Izvršio je samoubistvo 68. nakon što ga je Senat proglasio neprijateljem rimskog naroda i osudio na smrt.

 

1640 – Grof od Braganza krunisan je kao Huan IV, prvi portugalski kralj posle 60-godišnje španske vladavine i prvi iz dinastije Braganza koja je vladala Portugalom do 1910.

1675 – Umro je holandski slikar Jan Vermer (Vermeer), jedan od najvećih holandskih majstora 17. veka. Nepriznat i neshvaćen za života, dva veka kasnije svrstan je među najveće umetnike u istoriji slikarstva, a njegove slike dostigle su astronomske cene (“Pogled na Delft”, “Žena s pismom”, “Devojka s bisernom minđušom”).

1711 – U Kopenhagenu je izbila epidemija kuge, od koje je umrlo više hiljada ljudi.

1801 – Odmetnuti janičari koje su predvodili četvorica beogradskih dahija Aganlija, Kučuk Alija, Fočić Mehmed-aga i Mula Jusuf ubili su beogradskog valiju Hadži Mustafa pašu i zaveli teror u Beogradskom pašaluku. Nasilje je ubrzalo izbijanje Prvog srpskog ustanka 1804.

1806 – Francuske trupe pod komandom Napoleona Bonaparte ušle su u Varšavu.

1832. – Rođen Aleksandar Gustav Ajfel, francuski inženjer, graditelj čuvene kule u Parizu

1840 – Kovčeg s posmrtnim ostacima francuskog cara Napoleona I položen je u “Dom invalida” u Parizu, 19 godina posle njegove smrti u izgnanstvu na ostrvu Sveta Jelena.

1859. – Rođen Lazar Ludvig Zamenhof, poljski lekar i filolog, tvorac esperanta

1890 – Ubijen je poglavica indijanskog plemena Sijuks “Bik koji sedi” (Tatanka Iyotake), koji je predvodio indijanska plemena u bici kod Litl Big Horna 1876. protiv američke Sedme konjičke divizije pod komandom Džordža Kastera (George Custer).

1895. – Rođen Vasa Pomorišac, slikar

1897. – Umro Alfons Dode, francuski književnik

1904. – U Srbiji počela da radi Služba hitne pomoći

1908. – Umro Đorđe Stratimirović, političar i vojskovođa

1914 – Oslobađanjem Beograda u Prvom svetskom ratu završena je Kolubarska bitka. Pobeda za koju izuzetne zasluge pripadaju komandantu Prve armije generalu Živojinu Mišiću, podigla je ugled Srbije među saveznicima i učvrstila samopouzdanje srpske vojske i naroda.

1922. – Rođen Mihovil Miša Kapetanić, stonoteniser, predsednik Stonoteniskog saveza Jugoslavije, Evropske stonoteniserske federacije i potpredsednik Svetske stonoteniske federacije, diplomata i privrednik

1938 – Isprobavajući nov tip lovačkog aviona, poginuo je ruski pilot Valerij Čkalov, koji se proslavio mnogim poduhvatima. Godine 1937. preleteo je Severni pol bez spuštanja od Moskve do Vankuvera, 12.000 kilometara za 64 časa i 25 minuta, što je priznato kao svetski rekord leta na daljinu.

1944. – Rođen Ibrica Jusić, pevač

1946. – Rođen Miroslav Josić – Višnjić, književnik

1947. – Rođen Mihailo-Miša Blam, džez-muzičar, kontrabasista, kompozitor, aranžer i džez-publicista, direktor Muzičke produkcije Radio-televizije Srbije

1961 – Generalna skupština UN odbacila je sovjetski predlog o prijemu Kine u svetsku organizaciju.

1961 – Bivši nacistički funkcioner Adolf Ajhman (Eichmann), organizator i izvršilac genocida nad Jevrejima u Drugom svetskom ratu, osuđen je na smrt u Jerusalimu, a potom obešen. Posle rata živeo je pod lažnim imenom u Argentini do 1960, kada su ga otkrili i uhapsili pripadnici izraelske tajne službe.

1964. – Objavljen prvi broj lista “Bazar”, prvi urednik Zorica Mutavdžić

1965 – Američki svemirski brodovi “Džemini 6” i “Džemini 7” ostvarili su prvi kosmički susret i napravili dve kružne putanje leteći jedan pored drugog.

1966 – Umro je američki režiser Volt Dizni (Walt Disney), autor stripova, filmski animator i producent, tvorac modernog crtanog filma, dobitnik 29 Oskara. Put ka slavi otvorio mu je krajem ‘20-tih godina 20. veka lik Miki Mausa. Iz Diznijevih studija kasnije su izašli crtani filmovi poznati širom sveta: “Snežana i sedam patuljaka”, “Pepeljuga”, “Petar Pan”, “Bambi”, “Pinokio”, “Alisa u zemlji čuda”.

1970 – Sovjetski vasionski brod “Venera 7” spustio se na planetu Veneru i počeo da šalje signale.

1970 – U Beogradu je umro srpski slikar Leonid Šejka. Bio je član grupe “Mediala”, bavio se i likovnom eseistikom.

1991 – Oko 500 ljudi je izgubilo život kada je feribot “Salem Ekspres” udario ispred egipatske luke Safaga u koralni greben i potonuo.

1992. – Umro Stojan Cole Dečermić, pozorišni, filmski i TV glumac

1996 – Pod snažnim pritiskom svakodnevnih protesta građana zbog falsifikovanja izbornih rezultata, opštinski sud u Nišu potvrdio je pobedu opozicione koalicije “Zajedno” u drugom krugu izbora za lokalne organe uprave održanom 17. novembra 1996.

1997. – Umro Borislav Mihajlović Mihiz, književnik

1999 – Šef UNMIK-a Bernar Kušner (Bernard Kouchner) potpisao je u Prištini sporazum s predstavnicima kosovskih Albanaca o formiranju Prelaznog administrativnog veća Kosova (prelazna vlada). Srbi sa Kosova su odbili da potpišu sporazum, ali su kasnije delegirali svog predstavnika u to telo.

2000 – Zatvorena je nuklearna centrala u Černobilju u Ukrajini u kojoj je krajem aprila 1986. eksplodirao jedan blok centrale izazvavši najtežu nuklearnu katastrofu od kako je počela upotreba nuklearnih centrala.

2001 – Krivi toranj u Pizi (Italija) ponovo je otvoren za posetioce, nakon 12 godina pauze, koliko je trajala njegova sanacija.

2002 – Posmatrači UN su zvanično okončali svoju misiju na Prevlaci, započetu u martu 1992. i predali hrvatskim vlastima kontrolu nad tim poluostrvom.

2005 – U Iraku su održani prvi slobodni parlamentarni izbori od pada Sadama Huseina, 2003. godine.

2010 – Umro je poznati američki režiser Blejk Edvards (Blake Edwards) koji je režirao kultne filmove “Doručak kod Tifanija”, serijal “Pink Panter”, “Viktor i Viktorija” i brojna druga ostvarenja. Bio je scenarista, producent i glumac.

2013 – Umrla je Džoan Fontejn (Joan Fontain), britanska filmska i pozorišna glumica, holivudska zvezda i dobitnica Oskara, poznata po ulogama u filmovima “Rebeka” i “Sumnja” Alfreda Hičkoka (Hitchcock).

2016 – Međunarodna telekomunikaciona unija dodelila trocifreni pozivni broj +383 Kosovu. Kompaniji MTS d.o.o iz Srbije Regulatorna agencija za telekomunikacije Kosova dodelila je privremenu dozvolu za mobilnu telefoniju i licencu za usluge fiksne telefonije na Kosovu.

2018. – Umrla Milunka Lazarević, šahovski velemajstor i državna šampionka, reprezentativka, međunarodni šahovski sudija, novinar i počasni član Novosadskog šahovskog kluba♦