9. decembar

 

1608 – Rođen je Džon Milton (John) koji se smatra najvećim engleskim pesnikom uz Šekspira (Shakespeare). Pristalica Olivera Kromvela (Cromwell) i građanske revolucije, postao je 1649. u Kromvelovoj vladi sekretar za latinski i počeo da piše političke, religiozne i filozofske pamflete. Svoja najbolja dela napisao je u vreme restauracije kada je bio slep, siromašan i razočaran u politiku i društvo (“Izgubljeni raj”, “Ponovo zadobijeni raj”, “Samson Borac”).

1641 – Umro je flamanski slikar Anton van Dajk (Anthony Dyck) portretista, dvorski slikar engleskog kralja Čarlsa I od 1632.

1824 – U peruanskom ratu za nezavisnost snage južnoameričkog revolucionara Simona Bolivara porazile su špansku armiju u bici kod Ajakuča u Peruu, presudnoj za sticanje nezavisnosti Perua.

1877. – Osnovano Prvo trezvenjačko društvo u Srbiji

1881. – Rođen Vojin Popović (vojvoda Vuk), srpski komitski vojskovođa u Balkanskim i Prvom svetskom ratu, komandant Dobrovoljačkog odreda na Solunskom frontu

1886 – Rođen je Amerikanac Klarens Birdsej (Clarence Birdseye) pronalazač dubokog zamrzavanja za održavanje namirnica. Pretpostavlja se da je za svoj pronalazak koristio iskustvo domorodaca sa Aljaske.

1905 – U Drezdenu je izvedena premijera opere jednočinke “Saloma” Ričarda Štrausa (Richard Strauss), po priči Oskara Vajlda (Oscar Wilde). Publika se zgražača nad skarednošću predstave.

1905 – Francuska je donela dekret o razdvajanju države i crkve.

1909. – U Beču počeo “Fridjungov proces” protiv članova Hrvatsko-srpske koalicije

1910 – Umro je pisac Laza Kostić, koji je u poeziju uneo nove i smele oblike i obogatio srpski književni jezik novim izrazima. Bio je začetnik srpske avangardne lirike, a nekoliko njegovih pesama je među najboljim iz perioda srpskog romantizma (“Santa Maria della Salute”, drame “Maksim Crnojević”, “Pera Segedinac”).

1914. – Rođena Ljubica-Cuca Sokić, slikar, profesor Akademije likovnih umetnosti u Beogradu, akademik

1916. – Rođen Kirk Daglas (Isur Danijelovič), američki filmski glumac i Producent, dobitnik “Oskar”-a

1917 – Turske trupe su Britancima u Prvom svetskom ratu predale Jerusalim koji je pod turskom dominacijom bio od 1517.

1919. – Rođen Slobodan Glumac, novinar, osnivač “Večernjih novosti”

1920. – Počeo sa radom Medicinski fakultet u Beogradu, prvi dekan dr Milan Jovanović Batut

1925. – Rođen Radomir Šaper, košarkaš “Crvene zvezde” i “Partizana”, reprezentativac, predsednik Košarkaškog saveza Jugoslavije i predsednik Tehničke komisije Svetske košarkaške federacije

1925. – Rođena Irma Flis, filmski kritičar, novinar Radio Beograda

1926 – Rođen je Španac Luis Migel Lukas “Domingin” (Miguel Lucas Diminguin), jedan od najuspešnijih boraca s bikovima u 20. veku. Njegova veština inspirisala je američkog pisca Ernesta Hemingveja (Hemingway).

1933. – Umro Sreten Adžić, prvi srpski školovani pedagog, osnivač i prvi upravnik Muške učiteljske škole u Jagodini

1941 – Kina je u Drugom svetskom ratu objavila rat Japanu, Nemačkoj i Italiji.

1953. – Rođen Džon Malkovič, američki filmski glumac

1961 – Afrička država Tanganjika, na čelu s premijerom Džulijusom Njerereom (Julius Nyerere), stekla je nezavisnost u okviru Britanskog komonvelta. Na isti dan 1962. Tanganjika je postala republika.

1965. – Rođen Valerij Kirilov, ruski pozorišni, filmski i TV glumac, zaslužni narodni umetnik Rusije, reditelj i profesor glume

1968. – Norveški pronalazač Daglas Engelbart konstruisao kompjuterski miš

1968. – Doneta odluka o podizanju Njegoševog mauzoleja na Cetinju, po projektu Ivana Meštrovića

1972. – Umro Milan Predić, dramaturg i upravnik Narodnog pozorišta u Beogradu

1985 – Bivši predsednik Argentine, general Horhe Videla (Jorge) i njegov sledbenik, član vojne hunte admiral Emilio Masera (Massera), osuđeni su na doživotni zatvor zbog učešća u “Prljavom ratu” protiv gradske gerile i političkih protivnika (1976-82) tokom kojeg je nestalo 9.000 ljudi.

1985 – Generalna skupština UN je jednoglasno prihvatila rezoluciju kojom se svi akti terorizma osuđuju kao kriminal.

1987 – Protestima na području Gaze počela je prva “Intifada” – pobuna Palestinaca protiv izraelske okupacije. Ustanak je potom zahvatio Zapadnu obalu i Jerusalem.

1989. – Umro dr Jovan Đorđević, profesor ustavnog prava na Pravnom fakultetu u Beogradu, sudija Ustavnog suda Jugoslavije, predsednik Ustavnog suda Srbije, akademik

1990 – Leh Valensa (Lech Walesa), bivši lider sindikata “Solidarnost”, pobedio je na predsedničkim izborima u Poljskoj.

1990 – Socijalistička partija Srbije (preimenovan Savez komunista Srbije), pobedila je na prvim višestranačkim izborima u Srbiji posle 45 godina vladavine Saveza komunista, a za predsednika Srbije je izabran njen lider Slobodan Milošević.

1992 – Poštujući sankcije UN protiv SR Jugoslavije, Svetska fudbalska federacija je zabranila jugoslovenskoj reprezentaciji da učestvuje u kvalifikacijama za Svetsko prvenstvo u SAD 1994.

1994 – Partija “Šin fejn”, političko krilo Irske republikanske armije, prvi put je posle više od 70 godina počela mirovne pregovore s britanskom vladom.

1995 – Vrhovni sud Poljske je potvrdio pobedu Aleksandra Kvašnjevskog (Aleksander Kwasniewski) na novembarskim predsedničkim izborima i odbacio žalbu pristalica njegovog poraženog rivala Leha Valense (Lech Walesa).

1996 – UN su odobrile primenu dugo odlaganog sporazuma s Irakom o prodaji ograničenih količina nafte za hranu, čime se Irak vratio na svetsko tržište nafte prvi put od invazije na Kuvajt 1990.

1997. – Umro Lazar Udovički, general i diplomata, španski borac

1999 – Srpske vlasti osudile su predsednicu Lige albanskih žena, pesnikinju Fljoru Brovinu, na 12 godina zatvora. Brovina je puštena na slobodu 2000. po odlasku Slobodana Miloševića s vlasti.

2000 – SR Jugoslavija i bivša jugoslovenska republika Slovenija uspostavile su diplomatske odnose.

2002 – Američka avionska kompanija “Junajted Erlajns” je podnela zahtev za bankrot, što je bio najveći slučaj bankrotstva u istoriji avioindustrije.

2002 – Indonežanska vlada i predstavnici oslobodilačkog pokreta Aceh potpisali su primirje posle 26 godina nemira u kojima u istoimenoj pokrajini poginulo 30.000 ljudi.

2005 – Umro je francuski slikar, pripadnik soc-realizma Boris Taslicki (Taslitzky) koji je, rizikujući smrt, crtao portrete na papirićima koje je krao kao zatvorenik u nacističkim koncentracionim logorima.

2010 – Umro je jedan od najistaknutijih italijanskih modnih kreatora, Fausto Sarli autor odeće zvezda italijanskog filma i televizije, a bio je čuven i po kolekciji venčanica.

2010 – Umro je džez saksofonista Džejms Mudi (James Moody) koji je snimio više od 50 solo-albuma i svirao s Dizijem Gilepsijem (Dizzy Gilepsy), Kvinsijem Džonsom (Quincy Jones) i Lajonelom Hamptonom (Lionel). Dobitnik je Gremi i brojnih drugih nagrada.

2013 – Osječki Županijski sud osudio je Vladimira Milankovića na osam godina zatvora, zbog ratnih zločina protiv civilnog stanovništva i ratnih zarobljenika na području Siska 1991. i 1992. Drugooptuženog Dragu Bošnjaka sud je oslobodio optužbe.

2013. – Umro Jovo Kapičić, general Jugoslovenske narodne armije, šef Udbe, ministar unutrašnjih poslova Crne Gore i zamenik ministra unutrašnjih poslova Jugoslavije, diplomata

2015 – Više od 9.000 ljudi je poginulo od aprila 2014. u oružanom sukobu s proruskim separtistima na istoku Ukrajine, saopštile su Ujedinjene nacije (UN).

2016. – Umro dr Aleksandar Nikitović, filozof, naučni saradnik Instituta za filozofiju i društvenu teoriju Univerziteta u Beogradu, šef kabineta premijera Vojislava Koštunice, funkcioner Demokratske stranke Srbije

2017 – Huan Karlos Mesa (Juan Carlos), jedan od najtraženijih trgovaca drogom za čije hapšenje su SAD ponudile nagradu od dva miliona dolara, uhapšen je u Kolumbiji.♦