2. septebar

 

490. p. n. e. – Ratnik Fidipides pretrčao je rastojanje od Maratonskog polja do Atine kako bi saopštio pobedu Grka nad Persijancima. U spomen na taj događaj, ustanovljena je kao atletska disciplina – maratonska trka. Dužina pređenog puta uzeta je za dužinu maratonske trke (42 kilometra i 195 metara) i svrstana je u program svih većih međunarodnih takmičenja. Zbog različitog terena koji se bira za maratonske trke, zvanični rekordi se ne vode, ali se ipak među najbolje maratonce svih vremena ubraja Čeh Emil Zatopek.

31. p.n.e. – U velikoj pomorskoj bici kod Akcijuma u Jonskom moru Oktavijan je pobedio flotu rimskog vojskovođe Marka Antonija i egipatske kraljice Kleopatre.

1547. – Umro je Fernando Kortes, španski konkvistador, poznat po tome što je, zahvaljujući upotrebi vatrenog oružja i svojim sposobnostima, sa oko 700 vojnika osvojio Meksiko i uništio carstvo Asteka.

1666 – Četvorodnevni požar je gotovo uništio London. Stradale su mnoge građevine među kojima i katedrala Svetog Pavla.

1752 – Na osnovu odluke Parlamenta u Velikoj Britaniji i njenim kolonijama je Julijanski kalendar zamenjen Gregorijanskim. Drugi septembar bio je poslednji dan po Julijanskom kalendaru.

1807 – Britanska mornarica je bombardovala Kopenhagen da bi sprečila Napoleona Bonapartu (Bonaparte) da protiv Britanaca upotrebi dansku flotu.

1829 – Sklopljen je Jedrenski mir između Rusije i Otomanskog carstva, kojim su se Turci obavezali da Srbiji vrate šest nahija oslobođenih u Prvom srpskom ustanku i da priznaju autonomiju Grčke.

1838 – Rođena je havajska kraljica Liliuokalani, poslednji suveren Havaja, od 1891. do 1893, pre nego su ta pacifička ostrva 1898. anektirale SAD.

1866 – Na Kritu je izbila pobuna protiv Turaka i proglašeno je ukidanje turske vlasti i ujedinjenje sa Grčkom, ali je autonomija uspostavljena tek 1897. uz intervenciju evropskih sila. Londonskim sporazumom 1913. Krit je postao deo Grčke.

1872 – U Hagu počeo Peti kongres Prve internacionale na kojem je odlučeno da se sedište Internacionale premesti u SAD gde su postojali uslovi za legalno delovanje. Zbog frakcijskih borbi, na konferenciji u Filadelfiji 15. jula 1876, doneta je odluka o raspuštanju te prve masovne međunarodne organizacije radničke klase, osnovane 1864. u Londonu.

–1877. – Rođen je Milan Nedić, general, predsednik srpske vlade u periodu nemačke okupacije u Srbiji. Do Drugog svetskog rata, bio je načelnik Generalštaba i ministar vojske i mornarice.


1898 – U bici kod Omdurmana anglo-egipatske trupe pod komandom Horacija Kičenera (Horatio Kitchener) pobedile su vojsku mahdista, posle čega su Britanci zauzeli sve strateške ključne položaje u Sudanu.

–1910 – Umro je francuski slikar Anri Ruso (Henri Rousseau), zvan “Carinik”, jedan od najpoznatijih slikara-naivaca. Njegovo slikarstvo postalo je cenjeno tek nakon njegove smrti, kada je nastala prava jagma za njegovim slikama koje su dospele u Luvr i druge velike svetske zbirke.


–1910. – Rođen je srpski pisac Skender Kulenović, član Srpske akademije nauka i umetnosti, autor potresne poeme “Stojanka majka Knežepoljka”, koju je kao učesnik narodnooslobodilačkog rata stvorio u jeku najžešćih borbi. Posle Drugog svetskog, rata bio je direktor Drame u sarajevskom pozorištu i urednik beogradske izdavačke kuće “Prosveta”. U književnosti se pojavio 1927. vencem od pet soneta “Ocvale primule”. Ostala dela: roman “Ponornica”, poeme “Ševa”, “Zbor derviša”, drama “Svjetlo na drugom spratu”, komedije “Đelidba”, “Večera”.


1930 – Avionom “Znak pitanja” francuski piloti Diedon Kost (Diedonne Coste) i Moris Belont (Maurice Bellonte) završili su prvi neprekidni let između Evrope i SAD.

–1937 – Umro je francuski istoričar i pedagog Pjer de Kuberten (Pierre, Coubertin), inspirator i osnivač modernih Olimpijskih igara koje su prvi put održane u Atini 1896. Osnovao je Međunarodni olimpijski komitet, Olimpijski muzej i Olimpijski institut u Lozani.


1945 – Proglašena je Demokratska Republika Vijetnam sa predsednikom Ho Ši Minom (Chi Minh).

1945 – Na palubi američkog ratnog broda “Misuri” u Tokijskom zalivu, Japanci su zvanično potpisali bezuslovnu kapitulaciju u Drugom svetskom ratu.

–1973 – Umro je britanski pisac Džon Ronald Ruel Tolkin (John, Reuel Tolkien) autor trilogije “Gospodar prstenova” i romana “Hobit”.


1989 – Tokom demonstracija protiv aparthejda u Kejptaunu, u Južnoj Africi, policija je uhapsila više od 400 demonstranata.

1996 – Vlada Filipina potpisala je mirovni ugovor sa muslimanskim pobunjenicima, posle 24-godišnjeg građanskog rata na južnom ostrvu Mindanao, tokom kojeg je poginulo 125.000 ljudi.

1996 – Lideri tri opozicione partije: Srpskog pokreta obnove, Demokratske stranke i Građanskog saveza Srbije, potpisali su u Beogradu sporazum o formiranju koalicije “Zajedno” koja je pobedila na lokalnim izborima u novembru, čime je uzdrmana do tada neprikosnovena vlast Slobodana Miloševića.

–2001 – Na Kipru je umro južnoafrički kardiolog Kristijan Bernar (Cristian Barnard) koji je 1967. izvršio prvo uspešno presađivanje srca.


 

 

 

 


–2007 – U Sarajevu je preminuo Safet Isović, jedan od najboljih izvođača sevdalinki svih vremena prema mišljenju većine muzičkih kritičara i poznavalaca izvornog narodnog melosa. Neki od njegovih najpoznatijih snimaka su “Djul Zulejha”, “Djevojka sokolu zulum učinila”, “Grana od bora, pala kraj mora”, “Mujo kuje konja po mjesecu”, “Moj dilbere”…


2012 – Vladajuća stranka predsednika Žosea Eduarda doš Santoša, Narodni pokret za oslobođenje Angole (MPLA), osvojila je 74 odsto glasova na izborima u Angoli, koje je opozicija ocenila kao neregularne. Izbori u Angoli bili su drugi od završetka 27-ogodišnjeg građanskog rata (1975 – 2002) i treći od dobijanja nezavisnosti od Portugala.

–2013 – Umro je pisac naučne fantastike Frederik Pol (Frederic Pohl) čiji je roman “The Space Merchants” (Svemirski trgovci) uveo pojam 3D. Od niza romana koje je napisao najpoznatiji su “Kapija” i “Čovek plus”. Dobitnik je brojnih nagrada u svetu naučne fantastike.

2014 – Ubijen Stiven Džoel Sotlof (Steven Joel Sotloff) američki novinar kidnapovan 4. avgusta 2013. od džihadista ISIS-a. Stiven je pogubljen na isti način kao njegov kolega Džejms Foli dve nedelje ranije, sa snimkom pogubljenja objavljenim na specijalizovanom portalu za praćenje situacije o džihadistima.

2017 – Zbog sukoba na severozapadu Mjanmara oko 60.000 ljudi, uglavnom pripadnika muslimanske manjine Rohindža, napustilo u toku nedelju dana ovu zemlju i pobeglo u Bangladeš.♦