3. maj

 

1469. Rođen italijanski državnik i istoričar Nikolo Makijaveli, autor dela “Vladalac”, u kojem je izneo shvatanje da vladar ne treba da bira sredstva da bi postigao cilj, iz čega je kasnije izveden pojam “makijavelizam”.

⇐1494. Španski moreplovac Kristofor Kolumbo otkrio ostrvo kasnije nazvano Jamajka.


1500. Portugalski moreplovac Pedro Alvareš Kabral na putu ka Indiji otkrio Brazil i proglasio ga posedom Portugalije.

1748. Rođen francuski političar Emanuel Žozef Siej, poznat kao Abe Sije, jedan od vođa Francuske revolucije. U brošuri “Šta je treći stalež?” izložio političke zahteve buržoazije.

1791. Poljski kralj Stanjislav II Avgust Ponjatovski potpisao liberalni ustav kojim je uspostavljena parlamentarna monarhija. To je bio drugi pisan Ustav u svetu, posle američkog.

1814. Francuski kralj Luj XVIII vratio se, pod zaštitom saveznika, u Pariz posle poraza cara Napoleona I u bici kod Vaterloa.

1841. Novi Zeland proglašen britanskom kolonijom.

1895. Teritorije u posedu Britanske južnoafričke kompanije, južno od reke Zambezi, dobile su naziv Rodezija.

1898. U Kijevu rođena izraelska državnica Golda Mabovič Mejrson, poznata kao Golda Meir, prva žena-premijer Izraela, od 1969. do 1974.

⇐1898. Umro srpski književni i pozorišni kritičar i istoričar književnosti Svetislav Vulović, profesor Velike škole u Beogradu, član Srpske kraljevske akademije, jedan od najuticajnijih srpskih književnih kritičara u XIX veku.


1902. Rođen francuski fizičar Alfred Kastler, član Francuske akademije, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1966. Njegov naučni rad doprineo razvoju lasera.

1922. U Parizu osnovana Međunarodna železnička unija, među čijim osnivačima su bile i Jugoslovenske železnice.

1936. U Jagodini u organizaciji Narodnog fronta slobode održane najmasovnije antifašističke demonstracije u Pomoravlju između dva svetska rata.

1939. Smenjen sovjetski ministar inostranih poslova Maksim Litvinov, a nov ministar postao Vjačeslav Molotov, koji je krajem avgusta potpisao pakt o nenapadanju s nacističkom Nemačkom.

1945. Britanci u Drugom svetskom ratu zauzeli Rangun, glavni grad tadašnje Burme, oslobodivši ga japanske okupacije.

1946. U Tokiju počeo da zaseda Međunarodni vojni sud za Daleki istok, koji je sudio japanskim ratnim zločincima iz Drugog svetskog rata. U procesu, koji je trajao do novembra 1948, od 28 okrivljenih sedam osuđeno na smrt, 16 na doživotnu robiju, a ostali na vremenske kazne.

1968. Žestokim sukobima s policijom u Parizu počele studentske demonstracije i štrajkovi zbog oklevanja vlasti da sprovede reforme univerziteta. Studentski protesti ubrzo zahvatili i druge evropske zemlje, a protest prerastao u revolt protiv građanskog društva.

1971. Valter Ulbriht se povukao sa mesta generalnog sekretara komunističke partije istočne Nemačke. Zamenio ga Erih Honeker.

1991. U rodno selo Lelić kod Valjeva iz SAD prenete mošti episkopa Srpske pravoslavne crkve Nikolaja Velimirovića.

1992. Muslimanske snage u Sarajevu napale kolonu vozila JNA koja se povlačila prema kasarni u Lukavici. Ubijeno i ranjeno više oficira, vojnika i civila.

1996. Delegati 55 zemalja saglasili se, na konferenciji Ujedinjenih nacija u Ženevi, o novim pravilima korišćenja nagaznih mina, ali nisu prihvatili njihovu potpunu zabranu.

1999. Tokom vazdušnih udara NATO na Jugoslaviju pogođen putnički autobus kod Peći, na Kosovu. Poginulo 20 osoba, a 43 povređene. U Novom Sadu pogođena zgrada TV Novi Sad. U sedištu NATO u Briselu saopšteno da je za 42 dana vazdušnih napada na SRJ izvedeno 14.000 letova.