20. februar

 

1631. Nemački protestantski knezovi sklopili savez sa švedskim kraljem Gustavom II, čime je i Švedska ušla u Tridesetogodišnji rat.

1707. Umro poslednji veliki mogul Indije Aurangzeb. 1658. zbacio oca sa vlasti, pogubio braću i uzurpirao presto. Osvojio Dekan, Kandahar i Kabul i nazvao se “Osvajač sveta”. Podsticao umetnost i nauku, osnivao škole i fanatički širio islam, progoneći hinduizam. Njegovom smrću počelo slabljenje mogulske države.

1790. Umro austrijski car Josif II, najstariji sin Marije Terezije i njen suvladar od 1765. do 1780. Kao pobornik prosvećenog apsolutizma sproveo značajne reforme, uveo državnu kontrolu nad papskim bulama i doneo Edikt o toleranciji kojim je priznao slobodu veroispovesti.

1809. Francuzi posle duže opsade zauzeli Saragosu.

1852. – Nakon što se odbor “Ljubitelja prosvete” obratio srpskoj vladi sa predlogom da se na današnjem Zelenom vencu podigne prva pozorišna zgrada u Beogradu, srpska vlada je donela odluku kojom je odredila 2.000 dukata za tu namenu. Kako ova suma nije bila dovoljna, obrazovan je odbor za prikupljanje priloga koji je sakupio značajnu sumu novca. No, pošto je zemljište bilo muljevito i bez čvrste podloge, cela svota je potrošena za zidanje temelja. Kasnije se i to moralo obustaviti zbog nepodesnosti zemljišta i nesigurnosti temelja. Novac je propao, pa tako i namera da se tu ozida prvo pozorište. Prva stalna pozorišna zgrada u Beogradu je Narodno pozorište, u kojem je prva predstava izvedena 1869. godine.

–1860. U Novom Sadu izašao prvi broj “Danice”, najznačajnijeg književnog časopisa srpskog romantizma, koji je pokrenuo i uređivao Đorđe Popović. “Danica” okupila stotinak srpskih pisaca, medju kojima Jakova Ignjatovića, Đuru Jakšića, Jovana Jovanovića Zmaja, Lazu Kostića, Ljubu Nenadovića.


–1866. – Rođen je srpski pisac Milorad Mitrović, autor lirskih pesama, balada i romansi, koji je u političko-satiričnim pesmama izvrgao podsmehu političke prilike u Srbiji. Diplomirao je na Pravnom fakultetu u Beogradu i kao činovnik je radio u Užicu, Čačku, Mionici, Smederevu i Knjaževcu. Posle prevrata 1903, postao je sekretar Apelacionog suda u Beogradu. Počeo je da piše pod uticajem Vojislava Ilića i prvu zbirku je objavio 1899. pod naslovom “Knjiga ljubavi”. Naročito su bile popularne njegove pesme “Don Ramiro”, “Papučica”, “Sigurna pesma”. Neke su i komponovane, poput pesme “Bila jednom ruža jedna”. Napisao je i fragmente tragedije “Despot Lazar Branković”.


 

–1886. Rođen mađarski revolucionar Bela Kun, jedan od osnivača Komunističke partije Mađarske, vođa mađarske sovjetske revolucije 1919. Streljan u staljinističkim čistkama u SSSR 1939, rehabilitovan posle Staljinove smrti.


–1908. Umro pisac Simo Matavulj, član Srpske kraljevske akademije, jedan od najistaknutijih predstavnika srpskog realizma.


 

–1920. Umro američki istraživač i admiral Robert Edvin Piri, prvi čovek koji je u aprilu 1909. stigao na Severni pol. Ispitao najseverniji deo Grenlanda, oplovio ga i 1901. ustanovio da je ostrvo.


1938. Šef britanske diplomatije Entoni Idn podneo ostavku u znak protesta zbog popustljive politike premijera Nevila Čemberlena prema nemačkom diktatoru Adolfu Hitleru.

1942. Japanci u Drugom sveskom ratu napali Portugalski Timor i ostrvo Bali u Holandskoj Istočnoj Indiji.

1962. Posle uspešnih podorbitalnih letova s ljudskom posadom, SAD u orbitu oko Zemlje lansirale svemirski brod “Merkjuri-Atlas 6”, kojim je prvi američki astronaut Džon Glen 3 puta obleteo oko zemlje. Let trajao 4 sata, 55 minuta i 23 sekunde.

1967. Predsednik Indonezije Ahmet Sukarno predao izvršnu vlast generalu Suhartu, zadržavši titulu predsednika.

1979. U erupciji indonežanskog vulkana Sinira život izgubilo 175 ljudi.

1985. U Irskoj, pored žestokog protivljenja rimokatoličke crkve, legalizovana prodaja kontraceptivnih sredstava.

1986. Verski sukobi hindusa, muslimana i siika zahvatili Indiju, a u 3 indijske države zaveden policijski čas.

1991. Usvajanjem amandmana 99. na Ustav, kojim je Slovenija definisana kao samostalna država, Skupština Slovenije pokrenula inicijativu za izdvajanje iz SFRJ. Vlada Hrvatske podnela Saboru dopunu Ustava po kom u Hrvatskoj važe samo zakoni te republike, čime je suspendovan Ustav SFRJ.

1996. Zetovi iračkog predsednika Sadama Huseina, general Husein Kamel Hasan i njegov brat Sadam Kamel, vratili se s porodicama u Irak iz šestomesečnog izbeglištva u Jordanu. Irački predsednik ih pomilovao, ali su 3 dana kasnije ubijeni.

1999. Na Kosovu, na područjima Podujeva, Orahovca i Suve Reke, pojačani oružani sukobi srpskih snaga bezbednosti i pripadnika OVK.

2000. Policija u Srbiji za 7 dana privela 24 aktivista organizacije Otpor zbog lepljenja plakata i ispisivanja grafita sa antirežimskim sadržajem. Hapšenje aktivista Otpora i onemogućavanje rada nezavisnim medijima obeležili period do izbora 24. septembra na kojima je srušen režim Slobodana Miloševića.

2002. U najvećoj železničkoj nesreći u Egiptu poginuo 361 putnik, 66 povgređeno, kada je izbio požar u vozu na liniji Kairo-Luksor.♦