6. DECEMBAR

zmaj01<<<1833. – Rođen srpski pisac Jovan Jovanović – Zmaj, član Srpske kraljevske akademije, liričar bogate invencije, prema oceni književne kritike “pesnički izraz duhovnog i duševnog života srpskog naroda” u drugoj polovini 19. veka. Kao pesnik se razvijao pod uticajem srpske narodne poezije i lirike Branka Radičevića. Ispevao je zbirke ljubavnih pesama “Đulići” i “Đulići uveoci” – potresne, elegične ispovesti posle smrti supruge i četvoro dece. Napisao je veliki broj rodoljubivih i izuzetno vrednih političko-satiričnih pesama, a kao dečiji pesnik je neprevaziđen u srpskoj književnosti. Osnovao je i uređivao književni list “Javor”, satirične listove “Zmaj”, “Žiža”, “Starmali” i dečiji list “Neven”. Prevodio je s ruskog, nemačkog, mađarskog i engleskog jezika. Ostala dela: knjiga pesama “Pevanija”, pesnička legenda “Vidosava Branković”, šaljivi komad “Šaran”.


1421. – Rođen engleski kralj Henri Šesti, poslednji monarh iz dinastije Lankaster, koji je formalno postao vladar 1422, u osmom mesecu života. Svrgnut je u dinastičkim borbama i ubijen je u maju 1471. u londonskom zatvoru “Tauer”.
1492. – Španski moreplovac italijanskog porijekla Kristofor Kolumbo otkrio ostrvo Hispanjola, sada podeljeno između Haitija i Dominikanske Republike.
1507. – Nemački kartograf Martin Valđemiler objavio prvu geografsku kartu novog kontinenta kome je dao ime Amerika. U vreme izrade novog izdanja Ptolomejevog atlasa čitao je pisma Ameriga Vespučija iz Novog svijeta, u kojima je italijanski moreplovac tvrdio da put preko Atlantika ne vodi u Aziju već na, do tada, nepoznat kontinent, koji je na osnovu tih opisa nacrtao i na karti napisao reč – Amerika.
1792. – Žirondinci u vreme Francuske revolucije odlučili da kralju Luju Šesnaestom, poslednjem monarhu feudalne apsolutističke Francuske, bude suđeno. Revolucionarni sud ga je potom osudio na smrt i kralj je 1793. pogubljen na giljotini.
1833. – Rođen srpski pisac Jovan Jovanović – Zmaj, član Srpske kraljevske akademije, liričar bogate invencije, prema oceni književne kritike “pesnički izraz duhovnog i duševnog života srpskog naroda” u drugoj polovini 19. veka. Kao pesnik se razvijao pod uticajem srpske narodne poezije i lirike Branka Radičevića. Ispevao je zbirke ljubavnih pesama “Đulići” i “Đulići uveoci” – potresne, elegične ispovesti posle smrti supruge i četvoro dece. Napisao je veliki broj rodoljubivih i izuzetno vrednih političko-satiričnih pesama, a kao dečiji pesnik je neprevaziđen u srpskoj književnosti. Osnovao je i uređivao književni list “Javor”, satirične listove “Zmaj”, “Žiža”, “Starmali” i dečiji list “Neven”. Prevodio je s ruskog, nemačkog, mađarskog i engleskog jezika. Ostala dela: knjiga pesama “Pevanija”, pesnička legenda “Vidosava Branković”, šaljivi komad “Šaran”.
1877. – Američki pronalazač Tomas Edison u Vest Orindžu u Njju Džersiju demonstrirao prvi zvučni snimak.
1882. – Umro engleski pisac Entoni Trolop, koji je u velikom broju romana realistično opisao građanski stalež viktorijanske Engleske. Među njima su najuspeliji romani iz ciklusa o imaginarnoj pokrajini Barsetšir, poput “Stražara”, “Tornjeva Barčestra” i “Poslednje hronike Barseta”, u kojima se pojavljuju isti likovi u različitom dobu života.
1889. – Umro američki državnik Džeferson Dejvis, predsednik Konfederacije Država Amerike tokom građanskog rata od 1861. do 1865. Posle poraza južnih država u građanskom ratu je uhapšen, ali je 1867. pušten iz zatvora bez suđenja.
1907. – U jednoj od najtežih nesreća u rudnicima SAD poginuo 361 rudar u rudniku uglja Monona u Virdžiniji.
1917. – Finski parlament u Helsinkiju proglasio nezavisnost Finske, koju je priznala sovjetska Rusija. Finska je od vremena ruskog cara Aleksandra Prvog Romanova gubila teritoriju, a posle ratova Napoleona Prvog Bonaparte potpuno je potpala pod vlast Rusije i 1809. postala rusko veliko vojvodstvo.
1917. – U sudaru francuskog broda “Mon Blan”, natovarenog eksplozivom, uključujući 5.000 tona trinitrotoluola, s belgijskim brodom “Imo” u luci grada Halifaks u Kanadi, poginulo je više od 1.500 ljudi, oko 8.000 je ranjeno i veliki dio grada je razoren.
1921. – Velika Britanija potpisala mirovni sporazum sa Irskom, prema kojem je uspostavljena Irska Slobodna Država kao članica Britanskog komonvelta.
1925. – Italija i Egipat potpisali sporazum o granicama talijanske kolonije Libije.
1938. – Francuska i Nemačka potpisale sporazum o nepovredivosti međusobnih granica, koji su Nemci pogazili u Drugom svjetskom ratu.
1941. – U divovskoj bici za Moskvu Crvena armija u Drugom svjetskom ratu prešla u protivofanzivu, jer su do tada Nemci nezadrživo napredovali od početka rata. Na frontu širokom 300 kilometara nemačke linije su probijene u napadu sedam sovetskih armija i dva konjička korpusa, čiji su borci bili opremljeni i uvežbani za borbu pri niskoj temperaturi i u debelom snijegu. Cele nacističke divizije bile su pregažene ili opkoljene i kasnije razbijene. Do kraja februara 1942. front je pomjeren 115 do 200 kilometara od Moskve.
1959. – Umro srpski pisac Jovan Palavestra, koji je pisao pripovetke i drame, pozorišnu i književnu kritiku. Dela: drame “Savesti na vetru”, “Čovek koji se snašao”, “Veliki skandal”, zbirke pripovedaka “Sivi vidici”, “Na belom hlebu”.
1978. – Španci referendumom odobrili novi ustav, prema kojem je Španija definisana kao ustavna monarhija s parlamentarnom demokratijom.
1989. – U najvećem masovnom zločinu u istoriji Kanade ubica usmrtio 14 studentkinja Univerziteta u Montrealu i potom se ubio.
1997. – Najmanje 85 ljudi poginulo u blizini Irkutska kad se ruski transportni avion “An-124” – koji je prevozio dva borbena aviona – srušio na jedno naselje.
1999. – OEBS potvrdio da na Kosmetu nije bilo sistematskog nasilja nad Albancima pre bombardovanja NATO-a i da su do tada akcije vojske i policije bile usmerene protiv OVK.
1999. – Kandidat VMRO-DPMNE Boris Trajkovski pobedio na predsedničkim izborima u BJRM.
2003. – Generalna skupština Asocijacije balkanskih novinskih agencija /ABNA/ u Solunu verifikovala Srpskoj novinskoj agenciji Srna status punopravne članice ove organizacije.
2004. – Predsednik Srbije Boris Tadić izjavio u Sarajevu da, zbog ratnih zločina počinjenih na području bivše Jugoslavije, “svi jedni drugima duguju izvinjenje” i lično se izvinio “svima protiv kojih je činjen zločin u ime srpskog naroda”.<


NA DANAŠNI DAN

5. DECEMBAR

volfgang-amadeus-mocart_500x300-450x270

<<<1756. – Umro je austrijski kompozitor Volfgang Amadeus Mocart (Wolfgang Amadeus Mozart), centralna ličnost bečke klasike i jedan od najplodinijih muzičara. Napisao je oko 600 dela, među kojima su opere, simfonije, koncerti za klavir, violinu i druge instrumente, kantate, mise (“Figarova ženidba”, “Čarobna frula”, “Praška simfonija”, “Simfonija u g-molu”, “Rekvijem”, “Mala noćna muzika”).

 

 

4. DECEMBAR

urosh17

  <<<1371. – Umro je car Uroš Nemanjić, sin cara Dušana i jedini naslednik velikog srpskog carstva. Stupivši na presto u 19. godini, posle Dušanove smrti 1355, nije uspeo da sačuva veliko carstvo koje se posle njegove smrti raspalo na niz samostalnih oblasti pod vlašću moćnih feudalaca. Njegovom smrću izumrla je loza Nemanjića.

 

 

3. DECEMBAR

bobić

<<<1978. – Umrla je srpska glumica Ljubinka Bobić, članica beogradskog Narodnog pozorišta. Glumačku karijeru započela je 1921. i pored brojnih uloga ostala je zapamćena kao nenadmašna Živka u “Gospođi ministarki” Branislava Nušića.

 

 

 

2. DECEMBAR

marija-kalas-

<<<1923 – Rođena je grčka operska pevačica Marija Kalas, jedan od najvećih soprana u istoriji opere. Pravo ime bilo joj je Marija Sesilija Sofija Ana Kalogeropulos. Karijeru je započela 1947. i pevala je s ogromnim uspehom na najvećim svetskim operskim scenama.