14. maj

 

1998. – Umro je američki pevač i filmski glumac Frenk Sinatra (Frank), koji je svetsku slavu stekao nizom muzičkih hitova kao što su “Stranci u noći” i “Njujork, Njujork”. Dobitnik je Oskara za ulogu u filmu “Odavde do večnosti”.


1316. – Rođen je Karlo IV Luksemburški, kralj Češke od 1346, rimsko-nemački car od 1355. U Pragu je osnovao prvi univerzitet u srednjoj Evropi (1348).

1610. – Ubijen francuski kralj Anri IV.

1643. – Na francuski presto došao je četvorogodišnji Luj XIV (Louis) nakon smrti oca Luja XIII. Regentkinja je bila njegova majka Ana Austrijska, ali je stvarnu vlast imao kardinal Mazaren.

1686. – Rođen nemački pronalazač Gabriel Daniel Farenhajt (Fahrenheit), koji je napravio živin termometar (1741. godine)

1727. – Rođen Tomas Geinsboro (Thomas Gainsborough), engleski slikar, jedan od najvećih portetista i pejzažista 18. veka. Umro 3. avgusta 1788. godine.

1771. – Rođen Robert Oven (Owen). Rođen je u Velsu, u Velikoj Britaniji i smatran je socijal-utopistom i društvenim reformatorom, ocem “kooperativnog pokreta”. Govorio je da zlo kapitalizma potiče od privatnog vlasništva i religije. Umro je 1858. godine.

1796. – Engleski lekar Edvard Džener (Edward Jenner) uspešno je vakcinisao protiv velikih boginja jednog osmogodišnjeg dečaka i označio početak moderne imunologije.

1811. – Paragvaj je proglasio nezavisnost od Španije.

1900. – U Parizu su otvorene druge moderne Olimpijske igre, na kojima su prvi put učestvovale žene.

1912. – Umro je švedski pisac Avgust Strindberg (August Strindberg), jedan od najznačajnijih i najuticajnijih dramskih pisaca 20. veka (“Gospođica Julija”, “Otac”).

1932. – U Londonu je umro srpski političar, istoričar i ekonomist Čedomilj Mijatović, član Srpske kraljevske akademije. Kao šef srpske diplomatije potpisao je 1881. tajnu konvenciju sa Austro-Ugarskom. Prvi je u Srbiji počeo da izučava privrednu istoriju.

1940. – Tokom pregovora o predaji holandske vojske u Drugom svetskom ratu, nemački bombarderi razorili su dve trećine Roterdama. Poginulo je oko hiljadu ljudi, a 80.000 je ostalo bez kuća.

1944. – Rođen Džordž Lukas (George Lucas), režiser (Star Wars filmovi)

1945. – Rođena Frančeska Anis (Francesca Annis), filmska glumica

1948. – Ben Gurion je proglasio nezavisnu državu Izrael. Dan kasnije,vojske pet arapskih država – Egipta, Jordana, Sirije, Iraka i Libana su napale Izrael. Sukobi su trajali skoro neprekidno do 7. januara 1959. kada je potpisano primirje na Rodosu.

1955. – Zemlje istočnog bloka, na čelu sa Sovjetskim savezom, osnovale su Varšavski savez, potpisivanjem Varšavskog pakta.

1968. – Komunistička vlada u Čehoslovačkoj na čelu sa Aleksandrom Dubčekom (Alexander Dubcek) objavila je početak širokih društvenih reformi, poznatih kao “Praško proleće”. Reforme su prekinute već u avgustu, ulaskom sovjetskih trupa u Prag.

1973. – SAD lansirale prvu svemirsku stanicu, Skylab 1, u orbitu oko Zemlje 75 tona teška, stanica je bila u orbiti oko Zemlje od 1973. do 1979. Astronauti su nekoliko puta boravili u njoj.

1973. – Lansirana je prva američka vasionska laboratorija “Skajlab I”.

1989. – Vođa peronista Karlos Menem (Carlos) postao je predsednik Argentine, pobedivši na izborima kandidata vladajuće Radikalne partije Eduarda Angelosa (Angeloz).

1991. – Samoubistvo je izvršila Đang Ćing (Jiang Ching), udovica kineskog lidera Mao Cedunga (Zedong), jedan od vođa “Kulturne revolucije” (1966-1976).

1992. – Glavnoj ulici u Beogradu, ulici Maršala Tita, posle 47 godina promenjen je naziv u Ulicu srpskih vladara. Naziv je kasnije promenjen u kralja Milana.

1998. – Umro je američki pevač i filmski glumac Frenk Sinatra (Frank), koji je svetsku slavu stekao nizom muzičkih hitova kao što su “Stranci u noći” i “Njujork, Njujork”. Dobitnik je Oskara za ulogu u filmu “Odavde do večnosti”.

1999. – U vazdušnim udarima NATO na SR Jugoslaviju pogođena je kolona izbeglica kod sela Koriša na Kosovu. Poginulo je 87 osoba, među kojima je najveći broj dece.

2001. – Lider koalicije desnog centra Silvio Berluskoni (Berlusconi) pobedio je na parlamentarnim izborima u Italiji i potom formirao 59. italijansku vladu od 1945.

2001. – Savet NATO odobrio je povratak jugoslovenske vojske i policije u sektor B Zone kopnene bezbednosti na administrativnoj granici između Kosova i Srbije, počev od 24. maja.

2002. – Na donatorskoj konferenciji u Njujorku, koju su pokrenule UN za prikupljanje pomoći za obnovu Srebrenice, koja je tokom rata u BiH bila enklava pod zaštitom UN, obećano 5,2 miliona dolara za obnovu tog grada.

2003. – Irački zvaničnici su saopštili da je iz masovnih grobnica u toj zemlji otkopano preko 2.200 tela, žrtava režima Sadama Huseina.

2003. – Posle blizu četrdeset godina planiranja i debata, otpočeli su podžemni radovi na zaštiti Venecije od tonjenja.