Balkanekspresrb.rs

ONLAJ MAGAZIN ZA BALKANSKU SARADNJU

23. mart

4 min read

 

1391. Umro Tvrtko I Kotromanić, bosanski ban od 1353, od 1377. kralj. Najmoćniji bosanski vladar krunisan u manastiru Mileševi uzevši titulu kralja Srbije i Bosne, čemu je 1382. dodao titulu kralja Dalmacije, Hrvatske i Primorja. Njegovom smrću okončani širenje i uspon bosanske države.

1749. – Rođen Pjer Simon Laplas, francuski astronom, matematičar i fizičar

1754. – Rođen Jurij Vega, matematičar i inženjer, autor logaritamskih tablica

1765. Britanski parlament doneo Zakon o taksama, namećući dažbine i američkim kolonijama.

1801. U zaveri dvorskih oficira ubijen ruski car Pavle I Petrovič Romanov. Nasledio ga sin Aleksandar I.

1842. Umro francuski pisac Anri Bejl Stendal, začetnik velike epohe francuskog realizma i jedan od tvoraca realističkog i psihološkog romana.

1861. Ujedinjena Italija formirala prvu Vladu, prvi premijer postao grof Kamilo Benso di Kavur, istaknut borac za ujedinjenje Italije.

1863. Rođen srpski geolog Svetolik Radovanović, član Srpske kraljevske akademije, profesor Univerziteta u Beogradu, prvi ministar privrede u Srbiji. Reformisao srpsko rudarsko i šumarsko zakonodavstvo, a 1892. s geologom Jovanom Žujovićem osnovao Srpsko geološko društvo.

1900. – Rođen Erih From, filozof i psihoanalitičar

1903. U demonstracijama oko 5.000 studenata, đaka i radnika protiv apsolutističkog režima srpskog kralja Aleksandra Obrenovića, koje su organizovali studenti-socijalisti Dimitrije Tucović i Triša Keclerović, u Beogradu u sukobu s policijom poginulo pet, a povređeno šest ljudi. Uhapšeno više od 120 demonstranata, protiv 27 podignuta optužnica, a Tucović i Keclerović morali da emigriraju.

1905. – Rođena Lale Anderson (Elizabet Bunenberg), nemačka pevačica, poznata po pesmi “Lili Marlen”

1908. – Rođena Džoana Kraford, američka filmska glumica, dobitnica “Oskara”-a

1910. Rođen japanski filmski režiser Akira Kurosava, koji je proslavio japansku kinematografiju, jedini režiser koji je dobio dva “Oskara” za najbolji inostrani film.

1912. Rođen nemački inženjer Verner fon Braun, konstruktor raketnih projektila “Fau1” i “Fau2”, kojima je u Drugom svetskom ratu bombardovana Velika Britanija. Posle rata emigrirao u SAD, gde je rukovodio proizvodnjom raketnih projektila “Redstoun” i “Jupiter C”, kojim je 1958. lansiran prvi američki veštački satelit “Eksplorer1”.

1918. Gigantski nemački top “Velika Berta” u Prvom svetskom ratu bombardovao Pariz s više od 100 kilometara razdaljine.

1919. Benito Musolini u Milanu osnovao Fašističku partiju.

1923. – Rođen Risto Tošović, književnik

1925. – Rođena Olga Jovanović, pijanistkinja, profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu

1927. – Rođena Sonja Hlebš Ruzio (Ružić), slovenačka pozorišna i filmska glumica

1931. – Rođen Viktor Korčnoj, sovjetski šahovaki velemajstor

1937. – Osnovan Veliki orkestar Radio Beograda, preteča Simfonijskog orkestra Radio-televizije Srbije

1941. – Fudbalska reprezentacija Kraljevine Jugoslavije odigrala poslednju utakmicu pred Drugi svetski rat protiv reprezentacije Mađarske u Dunavskom kupu

1945. Počela Bitka na Rajni u Drugom svetskom ratu, saveznika i Nemačke, završena u aprilu pobedom savezničkih snaga.

1946. – Rođen Dragan Kresoja, filmski i TV režiser

1949. – Osnovana fabrika “Prva petoletka” u Trsteniku

1950. Stupila na snaga Konvencija o osnivanju Svetske meteorološke organizacije i taj dan se obeležava kao Svetski meteorološki dan.

1953. Umro srpski vajar Đorđe Jovanović, član Srpske akademije nauka i umetnosti, profesor i direktor Umetničke škole u Beogradu, tvorac mnogih bista državnika, vojskovođa, naučnika, umetnika i više javnih spomenika.

1953. – Rođena Smiljka Isaković, pijanistkinja i čembalistkinja, docent na Fakultetu za kulturu i medije Univerziteta “Megatrend” u Beogradu

1954. – Rođena Vesna Čipčić, pozorišna, filmska i TV glumica
(Beograd, 23. 03. 1954)

1960. – Osnovan Festival malih i eksperimentalnih scena Jugoslavije u Sarajevu

1961. – Rođen Milutin Petrović, filmski reditelj, scenarista i muzičar, profesor Fakulteta za medije i komunikacije u Beogradu, član grupe “Eldorado”

1967. – Rođena Olivera Kovačević, sociolog, novinar TV Politika, TV Pink, BK TV i Televizije Srbije, glavni urednik Zabavnog programa Televizije Srbije

1970. – Umro Tito Stroci, književnik, prevodilac, pozorišni i filmski reditelj i glumac

1976. – Stupio na snagu Međunarodni pakt o građanskim i političkim pravima

1980. – Umrla Anita Mezetova, operska pevačica, profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu

1983. Umro Barni Klark, prvi čovek kojem je ugrađeno veštačko srce. Klark s veštačkim srcem živeo 112 dana.

1999. Predsednik Jugoslavije Slobodan Milošević odbio, posle višednevnih pregovora s međunarodnim posrednicima, uključujući specijalnog izaslanika SAD Ričarda Holbruka, mirovni plan za Kosovo i razmeštanje stranih trupa u Pokrajini. Generalni sekretar NATO potom aktivirao naredbu o početku vazdušnih udara na Jugoslaviju, koji su počeli narednog dana, 24. marta.

2003. Na referendumu, preko 92 odsto građana Slovenije izjasnilo se za ulazak te zemlje u Evropsku uniju.

2011. – Umro Živorad Kovačević, politikolog, publicista i diplomata, gradonačelnik Beograda, predsednik Evropskog pokreta u Srbiji i Spoljnopolitičkog saveta Ministarstva inostranih poslova Srbije

2011. – Umrla Elizabet Tejlor, američka filmska i TV glumica, dobitnik “Oskar”-a

2018. – Umrla Stanka Todorović, akademski slikar i grafičar

2019. – Umrla Miroslava Mira Vasiljević, vokalni solista i muzički pedagog, osnivač ansambla “Đerdan”

2019. – Umro prof. Đorđe Stanić, doktor vojnih nauka, general, književnik♦

IZBOR

5 min read
4 min read
4 min read