sri. feb 26th, 2020

Balkanekspresrb.rs

ONLAJ MAGAZIN ZA BALKANSKU SARADNJU

23. januar

7 min read

 

76 – Rođen je rimski car Hadrijan koji je tokom vladavine od 117. do smrti 138, konsolidovao prostrano carstvo i utvrdio granice u Britaniji (Hadrijanov bedem) i Germaniji. Ugušio je ustanak u Judeji, a Jerusalem je pretvorio u rimsku vojnu koloniju. Podigao je veći broj gradova, među kojima i Hadrijanov grad u Trakiji (Jedrene). Bio je veliki poštovalac grčke kulture i pokrovitelj umetnosti.


1556 – U jakom zemljotresu u kineskoj provinciji Šensi poginulo je 850.000 ljudi, a stotine naselja su uništene. To je po broju žrtava bila jedna od najvećih prirodnih katastrofa u istoriji čovečanstva.

1712 – Rođen je pruski kralj Fridrih II Veliki (Frederick) koji je po dolasku na presto 1740, u duhu prosvećenog apsolutizma reformisao zakonodavstvo i sudski postupak. U dvorcu “Sansusi” okupljao je filozofe, pisce i umetnike, među kojima i Voltera (Voltaire). Teritorijalno proširena i vojno ojačana, Pruska je za njegove vladavine bila jedna od najvećih evropskih sila.

1783. – Rođen Stendal (Mari Anri Bejl), francuski književnik

1832. – Rođen Eduard Mane, francuski slikar

1847 – Rođen je Radomir Putnik, veliki vojskovođa i strateg, načelnik štaba Vrhovne komande (1912-1916), zaslužan za srpske pobede u Balkanskim ratovima. Uspešno je organizovao odbranu Srbije 1914, a posle sloma svoje vojske u zimu 1915, zbog bolesti je smenjen. Umro je na lečenju u Nici 1917.

1859 – U gradu Fokšanu, Skupština narodnih predstavnika odlučila je da se ujedine rumunske kneževina Vlaka i Moldavija, čime su postavljeni temelji rumunske države. Za zajedničkog vladara izabran je moldavski knez Aleksandar Kuza.

1871. – Na Cetinju izašao prvi broj nedeljnog lista za politiku i književnost “Crnogorac”

1883. – Kralj Milan Obrenović ustanovio Orden Svetog Save za zasluge u prosveti, književnosti, crkvi i lepim umetnostima

1887. – Rođena Vukosava Marjanović Tomić, hemičar, prva Srpkinja doktor nauka, koja je doktorat stekla van granica Srbije, u Ženevi

1898. – Rođen Sergej Mihajlovič Ejzenštajn, ruski filmski reditelj

1906. – Štampan prvi broj lista “Sport i svet”

1915 – Britanski ratni brodovi su u Prvom svetskom ratu u Severnom moru potopili nemačku krstaricu “Bliher” na kojoj je poginulo 870 mornara.

1924 – Nekadašnja prestonica carske Rusije, Petrograd, dobila je novo ime – Lenjingrad, u znak sećanja na vođu Oktobarske revolucije Vladimira Iliča Lenjina.

1928. – Rođena Žana Moro, francuska pozorišna, filmska i TV glumica, scenarista i režiser, akademik

1931. – Umrla Ana Pavlovna Pavlova, ruska balerina

1937 – Kraljevina Jugoslavija i Bugarska potpisale su pakt o večnom prijateljstvu.

1944. – Umro Edvard Munk, norveški slikar i grafičar

1946 – Na osnovu rezolucije Generalne skupštine UN, koju su inicirale SAD, Velika Britanija i Kanada, osnovana je Komisija za atomsku energiju.

1956. – Rođen Laza Ristovski, klavijaturista i kompozitor

1965 – Umro je engleski državnik i pisac Vinston Čerčil (Winston Churchill), premijer Velike Britanije 1940-45. i 1951-55, jedna od najmarkantnijih političkih ličnosti 20. veka, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1953. godine, za memoare iz Drugog svetskog rata.

1972 – Japanski vojnik Šjoići Jokoi (Shoichi Yokoi) otkriven je na pacifičkom ostrvu Guam, gde se 28 godina skrivao u džungli, uveren da Drugi svetski rat još traje.

1978 – Deset istaknutih intelektualaca-disidenata, među kojima i sedam profesora izbačenih s Filozofskog fakulteta u Beogradu, u otvorenom pismu jugoslovenskom rukovodstvu protestovalo je zbog diskriminacije onih koji nisu članovi Saveza komunista pri zapošljavanju i protiv ispitivanja “moralno-političke podobnosti”.

1983 – U Italiji su uhapšena 32 pripadnika terorističke organizacije “Crvene brigade” pod sumnjom da su izvršioci krivičpih dela, uključujući ubistvo bivšeg premijera Alda Mora.

1983 – Umro je američki filmski režiser Džordž Kjukor (George Cukor), dobitnik Oskara za film “My Fair Ledy”. Snimio je više od 50 filmova od kojih su najpoznatiji “Male žene”, “Filadelfijske priče”, “Plinsko svetlo”, “Zvezda je rođena” i “Bogati i slavni”. Poslednji film je snimio 1981, u dubokoj starosti.

1989. – Umro Salvador Dali, španski slikar, vajar, scenograf i kostimograf

1990 – Počele su masovne demonstracije albanskih studenata na Kosovu sa zahtevom da se ukine vanredno stanje i obustavi sudski proces protiv predsednika Saveza komunista Kosova Azema Vlasijakoji se sukobio s kovodstvom Srbije, na čelu sa Slobodanom Miloševićem.

2000 – U Hrvatskoj su održani prvi predsednički izbori posle smrti Franje Tuđmana u decembru 1999. Pobedom nad Draženom Budišom u drugom izbornom krugu 7. februara, predsednik Hrvatske postao je Stjepan Mesić.

2001 – Za direktora Britanske berze, stare 200 godina, prvi put je imenovana žena, bivša bankarka Klara Furs (Furse).

2004 – Svemirsko vozilo NASE, Oportjuniti, bezbedno je sletelo na Mars i posle četiri sata poslalo prve snimke te planete na Zemlju.

2005 – Generalna skupština UN održala je prvu komemorativnu sednicu u znak sećanja na oslobađanje zatvorenika iz nacističkih koncentracionih logora i tako podsetila da masovna ubistva i genocidi još predstavljaju pretnju u svetu.

2006 – Umro je jedan od najznačajnijih nemačkih posleratnih producenata i scenarista Franc Zajc (Franz Seitz). Bio je producent oko 80 filmova, među kojima je i “Limeni doboš”, iz 1979. koji je dobio Oskara za najbolji strani film.

2007. – Umro Nikola Milošević, filozof, političar, publicista, književnik i književni kritičar, profesor Filološkog fakulteta u Beogradu, akademik

2008 – Umro je američki fotograf Berni Boston (Bernie) najpoznatiji po legendarnoj fotografiji demonstranata u Vašingtonu 1967. protiv Vijetnamskog rata, koji stavljaju cveće u cevi pušaka vojnika.

2008. – Umro Zoran Predić, novinar i TV kritičar, urednik “Radio TV revije”, direktor Televizije YU INFO, TV Politika, TV Studio B i TV Elmag

2011 – U samoubilačkom bombaškom napadu na moskovski aerodom Domodedovo poginule su 34 osobe, a 168 je ranjeno.

2012 – Grčki reditelj Teodoros Angelopulos poginuo je u Atini dok je snimao film o dužničkoj krizi. Njegovi najpoznatiji filmovi su “Putujući glumci”, “Lovci”, “Aleksandar Veliki”, “Večnost i jedan dan”, “Predeli u magli” i “Odisejev pogled”.

2019 – U neredima koji su izbili u Venecueli u okviru protesta protiv vlade predsednika Nikolasa Madura stradalo je 26 osoba. Predsednik Venecuele Nikolas Maduro prekinuo je diplomatske odnose sa SAD i zatvorio ambasadu i konzulate svoje zemlje u SAD, nakon što je Vašington priznao lidera opozicije Venecuele Huana Gvaida za privremenog predsednika države.♦