6. MAJ

rep-sarkofag
1237. – U manastiru Mileševa sahranjene su mošti oca srpske državotvornosti Svetog Save, bezmalo godinu i po dana posle njegove smrti u bugarskoj prestonici Trnovo, gde je umro vraćajući se iz Jerusalima u Srbiju. Bugarski car Ivan Asen II jedva je pristao na zahtev Savinog sinovca, kralja Vladislava, da mošti prenese u otadžbinu – i Asen i Trnovljani smatrali su počivanje Savinog tela kod njih za veliku milost Božju. >>>


1733. – Odigrao se prvi međunarodni boks meč. Bob Vitaker pobedio je Tita di Karnija.
1804. – U Ostružnici kod Beograda počela je ustanička skupština, radi uspostavljanja sudskih i upravnih vlasti na oslobođenoj teritoriji, koju je sazvao vođa Prvog srpskog ustanka – Karađorđe. Tokom skupštine okončane 15. maja propao je pokušaj nekih starešina da je usmere protiv Karađorđa i ponovo postave pitanje vođstva ustanka.
1804. – Surinam (Holandska Gijana) je prodat Engleskoj.
1830. – Miloš Obrenović je od 70 naočitih srpskih momaka formirao Gvardiju. Gvardija je bila tada, kao i Garda danas (koja inače ovaj dan proslavlja kao svoj), najelitniji i najreprezentativniji deo vojske.
1835. – Izašlo je prvo izdanje New York Herald-a.
1851. – Dr John Gorrie patentira “mašinu za hlađenje”, preteču današnjeg frižidera.
1856. – Rođen je Sigmund Frojd, naučnik, lekar za nervne bolesti, profesor nervne patologije i osnivač psihoanalize.
1861. – Rođen je Rabindrant Tagore, indijski pesnik i filozof, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1913. godine. Glavna dela “Gradinar”, Dom i svet”, “Brodolom”…
1868. – Rođen je srpski matematičar Mihajlo Petrović, osnivač Beogradske matematičke škole, profesor Univerziteta u Beogradu, član Srpske kraljevske akademije i mnogih inostranih akademija nauka. Kao dečak, izučio je ribarski zanat kod beogradskog alasa Gašpara Čuklje, potom položio majstorski ispit ribarskog esnafa i tako dobio nadimak Mika Alas. Napisao je više od 400 radova iz teorijske i primenjene matematike, matematičke fizike i hemije, mehanike, geometrije i opšte fenomenologije. Tvorac je matematičke fenomenologije i teorije matematičkih spektara, koja je praktično primenjena u astronomskim, statističkim i drugim izračunavanjima, i veoma je doprineo matematičkoj analizi, posebno teoriji diferencijalnih jednačina i teoriji funkcija. Dela: “Kvalitativna integracija diferencijalnih jednačina”, “Elementi matematičke fenomenologije”, “Fenomenološko preslikavanje”, “Predavanja o matematičkim spektrima”, putopis “Kroz polarnu oblast”, popularno napisan roman “Jegulje”.
1890. – Mormonska crkva zabranjuje poligamiju.
1910. – Engleski kralj Džordž V stupa na presto.
1914. – Engleski Gornji dom odbija da prizna ženama pravo glasa.
1955. – Nemačka je ušla u NATO.
1992. – Umro je srpski agronom Radisav Radovanović, jedan od 1.300 srpskih kaplara slavnog Đačkog bataljona, predsednik Društva za čuvanje spomenika i negovanje tradicija oslobodilačkih ratova do 1918. Učestvovao je u Kolubarskoj bici, prešao Albaniju sa srpskom vojskom s kojom je, posle proboja Solunskog fronta, nastavio marš za oslobođenje otadžbine. Posle Prvog svetskog rata, diplomirao je agronomiju i bavio se istraživanjima u toj oblasti. Bio je direktor poljoprivrednog kombinata “Belje”, a potom je radio u Poljoprivrednom kombinatu “Beograd”. <


NA DANAŠNJI DAN

5. MAJ

Marks14.03

1818. – Rođen nemački filozof Karl Hajnrih Marks, teoretičar modernog socijalizma i komunizma. S Fridrihom Engelsom 1848. napisao Komunistički manifest i svoje navažnije delo Kapital.>>> 1705. – Umro rimsko – nemački car Leopold I. Uspešno se borio protiv Turaka, a slavu mu donela odbrana Beča 1683. Za vreme njegove vladavine, od 1658, Srbi su se, pod vođstvom patrijarha Arsenija Čarnojevića, doselili u južnu Ugarsku i u Srem. 1813. – Rođen danski filozof Seren Kirkegor, začetnik filozofije egzistencijalizma. 1815. – Rođen

4. MAJ

tito

1980. – Umro je predsednik SFR Jugoslavije Josip Broz Tito, vođa jugoslovenskih partizana u Drugom svetskom ratu i lider Komunističke partije Jugoslavije. Izveo je zemlju iz sovjetskog bloka i bio vođa Pokreta nesvrstanih zemalja.>>> 1493. – Papa Aleksandar VI (Alexander), Španac, izdao je edikt opodeli Novog sveta između Španije i Portugalije, prema kojem sve novootkrivene zemlje zapadno od Azora treba da pripadnu Španiji. 1780. – U Epsomu u Engleskoj održane su prve konjičke trke. 1825. – Rođen je engleski biolog

3. MAJ

proglas-iz-ka

1968. – Žestokim sukobima sa policijom u Parizu su počele studentske demonstracije i štrajkovi zbog oklevanja vlasti da sprovede reforme univerziteta. Studentski protesti ubrzo su zahvatili i druge evropske zemlje, a protest je prerastao u revolt protiv građanskog društva>>> 1469. – Rođen je italijanski državnik i istoričar Nikolo Makijaveli (Niccolo Macciavelli), autor dela “Vladalac” u kojem je izneo shvatanje da vladar ne treba da bira sredstva da bi postigao cilj iz čega je kasnije izveden pojam “makijavelizam”. 1494. – Španski

2. MAJ

pera

1852. – Rođen je srpski novinar, pisac i političar Pera Todorović, jedan od osnivača Narodne radikalne stranke. >>> 1519. – Umro je Leonardo da Vinči (Vinci), italijanski vajar,naučnik i slikar, “uomo universale” italijanske renesanse kojeg istoričari umetnosti svrstavaju u najveće genije ljudskog roda. Njegova dela “Mona Liza” i “Poslednja večera” spadaju među najčuvenije slike na svetu. “Traktat o slikarstvu” (u prevodu objavljen u Beogradu 1953) koji sadrži njegova zapažanja, zaključke i pouke o slikanju, perspektivi, svetlosti i boji, značajan je