ned. mar 29th, 2020

Balkanekspresrb.rs

ONLAJ MAGAZIN ZA BALKANSKU SARADNJU

18. februar

 

1546 – Umro je nemački verski reformator Martin Luter (Luther), avgustinski monah, osnivač protestantizma u Nemačkoj, najznačajniji vođa evropske crkvene reformacije. Luter je 1517. prikovao na vrata katedrale u Vitenbergu 95 teza o reformi crkve i pozvao na javnu raspravu, zbog čega je ekskomuniciran iz katoličke crkve.


1564 – Umro je italijanski vajar, slikar, arhitekta i pesnik Mikelanđelo Buonaroti (Michelangelo Buonarotti), uz Leonarda i Rafaela najveći umetnik visoke renesanse. Tvorac čuvenih fresaka u Sikstinskoj kapeli i monumentalnih skulptura “Pjeta”, “David”, “Mojsije”, sahranjen je uz najveće počasti u crkvi Santa Kroće u Firenci.

1655. – Rođen Pjetro Đovani Gvarneri, italijanski graditelj violina

1745. – Rođen Alesandro Volta, italijanski fizičar i pronalazač, tvorac elektrodinamike

1861 – Prvi parlament ujedinjene Italije proglasio je sardinskog kralja Vitorija Emanuela II (Vittorio Emanuele) za kralja Italije.

1865 – Flota Unije je u Američkom građanskom ratu zauzela grad Čarlston u Južnoj Karolini, jedno od najvažnijih uporišta južnjačkih snaga.

1877. – Rođen Petar Krstić, kompozitor, dirigent, horovođa i muzički pedagog, dirigent i profesor Srpske muzičke škole u Beogradu, šef odseka za umetnost i književnost Ministarstva prosvete, šef muzičkog odseka Radio Beograda

1896. – Rođen Andre Breton, francuski književnik, teoretičar nadrealizma

1900 – Počela je bitka kod Pardeberga u kojoj su Buri pretrpeli prvi veliki poraz u ratu s Britancima. Krajem februara 4.000 burskih vojnika predalo se britanskim trupama koje su krajem maja ušli u Johanesburg, a u junu u Pretoriju.

1907. – Prvi put objavljena fotografija u listu “Politika”, povodom koncerta nemačke pevačice Meri Rau u “Kolarčevoj zadužbini” u Beogradu

1915 – Umro je srpski političar, diplomata, filolog i istoričar Stojan Novaković, član Srpske kraljevske akademije, jedan od osnivača Napredne stranke 1880. Kao ministar prosvete sproveo je reforme u školstvu i pokrenuo osnivanje Narodne biblioteke, muzeja i Državne štamparije. Napisao je “Srpsku bibliografiju” sa popisom svih srpskih knjiga objavljenih 1741-1861 i 1868-76 i više zapaženih radova iz srednjovekovne istorije.

1920. – Rođen Darko Kraljić, kompozitor

1921. – Rođen Branko Bauer, filmski i TV reditelj i scenarista

1932 – Rođen je češki filmski režiser Miloš Forman, naznačajniji predstavnik “novog talasa” u češkoj kinematografiji. Proslavio se filmovima “Let iznad kukavičjeg gnezda”, snimljen po odlasku u SAD 1967, dobitnik pet Oskara, “Amadeus”, za koji je takođe dobio Oskar, “Kosa”, “Svlačenje”, “Narod protiv Larija Flinta”.

1935. – Rođen Boško Petrović, hrvatski džez-muzičar

1938. – Rođen Ištvan Sabo, mađarski filmski reditelj, dobitnik “Oskar”-a

1945. – Rođen Branko Krga, general, načelnik Generalštaba Vojske Srbije i Crne Gore, profesor Akademije za diplomatiju i bezbednost u Beogradu

1952 – Grčka i Turska su postale članice NATO-a.

1954. – Rođen Džon Travolta, američki filmski glumac

1956 – Umro je francuski kompozitor Gistav Šarpantje (Gustave Charpentier), koji je 1902. osnovao “Konzervatorijum Mimi Pinson”, namenjen muzičkom obrazovanju radnika. Proslavio se operom “Lujza” (1900), kojom je pokušao stvoriti naturalistički izraz u operi. Poznate su i njegove solo pesme na stihove Bodlera (Baudelaire) i Verlena (Verlaine).

1960 – Argentina, Brazil, Meksiko, Paragvaj, Peru, Urugvaj i Čile postigli su dogovor o osnivanju Latinoameričkog udruženja slobodne trgovine.

1965 – Proglašena je nezavisnost afričke države Gambije u okviru Britanskog komonvelta.

1967 – Umro je američki atomski fizičar Robert Openhajmer (Oppenheimer), profesor Univerziteta u Kaliforniji, vodeći stručnjak u izradi prve nuklearne bombe u laboratoriji u Los Alamosu. Od 1953, u vreme “makartizma” bio je pod sumnjom da održava veze s komunistima i zabranjen mu je rad u atomskim programima. Rehabilitovan je 1963, a Komisija za atomsku energiju SAD mu je dodelila Fermijevu nagradu.

1986. – Umrla Stana Đurić Klajn, muzikolog, profesor Muzičke akademije u Beogradu

1991 – U terorističkom napadu Irske republikanske armije (IRA) na železničkoj stanici Viktorija u Londonu, u eksploziji podmetnute bombe poginula je jedna, a ranjeno najmanje 40 osoba.

1997 – Centar za mine UN objavio je da se na teritoriji Bosne i Hercegovine nalazi oko milion nagaznih mina, a prema podacima Međunarodnog komiteta Crvenog krsta od mina je u periodu 1992-97. stradalo oko 3.200 ljudi, od kojih 686 dece.

2002 – Evropska unija odobrila je upućivanje policijskih snaga zemalja članica Unije u Bosnu i Hercegovinu, koje će zameniti međunarodnu policiju Ujedinjenih nacija (IPFT) koja je delovala u BiH na osnovu Dejtonskog sporazuma iz 1995.

2002 – Pred Međunarodnim sudom za ratne zločine u Hagu počeo je dokazni postupak protiv Slobodana Miloševića po optužnici za zločine počinjene na Kosovu. Tokom ovog postupka, koji je završen 13. septembra, tužilaštvo je izvelo 145 svedoka.

2003 – U podmetnutom požaru u podzemnoj železnici u južnokorejskom gradu Tageu, poginulo je preko 130 osoba, a više od 150 je povređeno.

2004 – U Iranu je u eksploziji voza koji je prevozio mešavinu nafte i hemijskih supstanci poginulo najmanje 200, a povređeno više od 400 ljudi.

2006 – Film “Grbavica”, sarajevske rediteljke Jasmile Žbanić, proglašen je najboljim na 56. međunarodnom filmskom festivalu u Berlinu.

2008 – Sjedinjene Američke Države prve su zvanično priznale Kosovo kao suverenu nezavisnu državu. Istoga dana nezavisnost Kosova priznale su i Francuska, Velika Britanija, Nemačka i Italija.

2012 – Građani Letonije na referendumu velikom većinom glasova odbacili predlog da ruski bude drugi zvanični jezik u toj bivšoj sovjetskoj republici.

2013 – Socijalista Rafael Korea ponovo je izabran za Predsednika Ekvadora.

2014 – U sukobu nastalom nakon što je ukrajinska policija rasterala vodenim topovima demonstrante sa centralnog trga Kijeva 13 ljudi je izgubilo život.

2014. – Umro Risto Kubura, novinar, sportski komentator Televizije Beograd, književnik i publicista

2016. – Umro Zvonimir Krnetić, operski pevač-tenor, prvak Beogradske opere, profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu

2017. – Umro Krsto Škanata, filmski reditelj, doajen dokumentarnog filma

2018 – U udesu putničkog aviona koji se srušio u južnom Iranu pogunulo je svih 65 putnika i članova posade.♦