sri. feb 26th, 2020

Balkanekspresrb.rs

ONLAJ MAGAZIN ZA BALKANSKU SARADNJU

9. februar

5 min read

Foto:Vikipedija

 

1842. – Umrla Jelena Petrović, žena Karađorđa Petrovića

1849. Italijanski revolucionar Đuzepe Macini proglasio Rim republikom.

1849. – Rođen Pavle Jovanović, novinar, pokretač “Srbobrana”, prvog srpskog političkog lista u Hrvatskoj

1881. Umro Fjodor Mihajlovič Dostojevski, jedan od najvećih ruskih i svetskih književnika, čije je delo u XX veku postalo neiscrpan izvor najraznovrsnijih književno-teorijskih, estetičkih, psiholoških i filozofskih studija i tumačenja. Uticao na ukupnu evropsku i američku književnost, a posebno se na njega pozivali ekspresionisti u književnosti i egzistencijalisti u filozofiji.

1883. – Nikola Tesla skicirao svoj prvi patent – asinhroni motor (motor sa naizmeničnom strujom)

1909. Francuska i Nemačka postigle sporazum o Maroku, kojim je Berlin priznao posebne interese Pariza u toj zemlji, u zamenu za ekonomske koncesije.

1917. Zbog pokušaja bugarske vojske da izvrši mobilizaciju srpskih regruta u okupiranim oblastima u južnoj Srbiji u Prvom svetskom ratu, izbio Toplički ustanak. Pored početnih uspeha i stvaranja slobodne teritorije sa središtem u Toplici ustanak krajem marta ugušen. Bugari za odmazdu pobili oko 20.000 ljudi, uključujući žene i decu, i uništili nekoliko desetina sela između Prokuplja i Leskovca.

1926. – Rođen Josip Vrhovac, političar i diplomata, predsednik Predsedništva CK Hrvatske, član Predsedništva i ministar inostranih poslova SFRJ

1934. Jugoslavija, Grčka, Turska i Rumunija u Atini potpisale Balkanski pakt, odbramben savez zbog bugarskih i italijanskih aspiracija. Izbijanjem Drugog svetskog rata savez oslabio zbog različitih stavova zemalja-članica prema Nemačkoj i Italiji, a pristupanjem Rumunije i Jugoslavije Trojnom paktu sasvim se raspao.

1940. – Rođen Džon Maksvel Kuci, južnoafrički književnik, nobelovac

1942. U njujorškoj luci izbio požar na francuskom putničkom brodu “Normandija”, tada najvećem i najelegantnijem u svetu, brod potom potonuo.

1943. Teške borbe za pacifičko ostrvo Gvadalkanal okončane u Drugom svetskom ratu pobedom američkih snaga nad japanskom armijom.

1943. Počeo protivnapad partizana u Drugom svetskom ratu na nemačke, italijanske i hrvatske snage na Neretvi, poznat kao “Bitka za ranjenike”. Početkom marta osam partizanskih brigada odbacilo glavninu nemačkih trupa i svih 3.500 ranjenika prebačeno na levu obalu Neretve.

1943. – Obešen Svetozar-Toza Marković, političar, pokretač i urednik lista “Slobodna Vojvodina”

1945. – Rođena Mia Farou, američka filmska glumica

1945. – Odigrana prva predstava Vršačkog narodnog pozorišta “Sterija”

1957. U Portugaliji umro Mikloš Horti, mađarski diktator. Kao zapovednik krstarice “Navara” učestvovao u gušenju pobune mornara u Boki Kotorskoj 1918, uveo Mađarsku u rat na strani Hitlera i učestvovao u agresiji na Jugoslaviju. Odgovoran za istrebljenje Jevreja i zločine nad civilima, po zbacivanju sa vlasti pobegao u Portugaliju. U Jugoslaviji proglašen za ratnog zločinca zbog masovnih likvidacija civila u Vojvodini.

1958. – Drugi program Radio Beograda počeo da emituje redovan program

1962. Jamajka postala nezavisna država u okviru britanskog Komonvelta.
1969. “Boing 747 džambo džet” izvršio prvi probni let.

1977. Umro ruski konstruktor aviona Sergej Vladimirovič Iljušin, koji je tokom tri decenije konstruisao više od 50 tipova aviona. Posebno poznat po oklopnom jurišnom avionu “Il-2” za potrebe sovjetskog ratnog vazduhoplovstva u Drugom svetskom ratu.

1981. General Vojćeh Jaruzelski postao predsednik poljske vlade.

1984. Umro Jurij Vladimirovič Andropov, šef sovjetske države i vladajuće Komunističke partije. Bivši šef Komiteta državne bezbednosti, koji je nasledio Leonida Brežnjeva krajem 1982, bio na vlasti manje od 16 meseci.

1991. Na referendumu u Litvaniji, iz kog su bili isključeni građani ruske nacionalnosti, više od 90 odsto birača glasalo za otcepljenje od SSSR.

1995. – Umrla Olga Skovran, koreograf, pedagog, osnivač i direktor ansambla “Kolo”

1996. U snažnoj eksploziji u Londonu, koju su podmetnuli pripadnici Irske republikanske armije, poginule dve osobe, a oko 100 ih povređeno. Tim napadom prekinuto 17-mesečno primirje.

1999. Kina prekinula diplomatske odnose s Makedonijom zbog odluke vlade u Skoplju da uspostavi diplomatske odnose s Tajvanom.

2002. Umrla britanska princeza Margaret, sestra kraljice Elizabete. Bila poznata po glamuroznom i burnom životu.

2015. – Umro Slobodan Boba Stefanović, pevač, kompozitor i slikar

2017. – Umro prim. dr Petar Savić, dečji hirurg i urolog Instituta za zdravstvenu zaštitu majke i deteta Srbije “Dr Vukan Čupić” u Beogradu, osnivač i načelnik prvog dečjeg urološkog odeljenja u SFRJ

2018. – Umro Nebojša Glogovac, pozorišni, filmski i TV glumac♦