13. januar

 

1806. Rođen srpski pisac Jovan Sterija Popović, prvi srpski komediograf, “otac” srpske drame. Kao načelnik Ministarstva prosvete Srbije obavio pionirski rad u organizovanju školstva, pokrenuo inicijativu za osnivanje Akademije nauka, Narodne biblioteke i Narodnog muzeja. Učestvovao u organizovanju prvog beogradskog teatra, 1841. otvoren njegovom tragedijom “Smrt Stefana Dečanskog”.


1841. – Rođen Jovan Avakumović, pravnik, advokat i političar, upravnik grada Beograda, predsednik vlade i ministar inostranih dela, akademik

1842. Prilikom povlačenja iz avganistanskog grada Kabula, britanske trupe od 9.000 vojnika masakrirane u Kiber Pasu.

1854. Japanski šogun Tokugava potpisao prvi trgovinski ugovor kojim su za SAD otvorene neke japanske luke. Kasnije potpisani ugovori s Velikom Britanijom, Rusijom, Francuskom, čime je Japan prekinuo politiku izolovanosti i počeo da se uključuje u međunarodne odnose.

1888. – U Vašingtonu osnovano Društvo “Nacionalna geografija”

1888. – Umro Đorđe Maletić, književnik, pozorišni i književni kritičar, profesor Liceja u Beogradu, akademik

1897. – Rođen Vasa Čubrilović, istoričar, profesor Filozofskog fakulteta u Beogradu, akademik

1898. Francuski pisac Emil Zola pod naslovom “Optužujem” objavio u listu “Loror” otvoreno pismo predsedniku Republike u kom je ukazao na mahinacije vojnih krugova i zatražio oslobađanje kapetana Alfreda Drajfusa, koji je na procesu 1894. osuđen na doživotnu robiju zbog navodnog odavanja vojnih tajni Nemačkoj. Drajfus na obnovljenom procesu oslobođen optužbi i 1906. rehabilitovan, vraćen u vojsku i unapređen u čin majora.

1904. – Rođen Sava Jeremić, frulaš

1906. Umro ruski fizičar i elektroinženjer Aleksandar Stepanovič Popov, jedan od pionira radio-tehnike, izumitelj antene. 1896. ostvario prenos signala pomoću radio-talasa na udaljenost od 250 metara i utvrdio da se radio-talasi reflektuju od većih objekata.

1906. – Prodat prvi radio-aparat u svetu Aparat marke “Tel-miko” proizveden u istoimenom preduzeću u Sjedinjenim Američkim Državama, sastojao se od jedne radio-stanice i jednog radio-
prijemnika. Emisija je vršena pomoću električne varnice, a emitovani su i primani znaci Morzeove azbuke. Cena uređaja bila je 7 i po dolara.

1910. Emitovan prvi radio-prenos opere iz njujorške “Metropoliten opere”.

1915. U gradu Avecano u centralnoj Italiji u zemljotresu poginulo 30.000 ljudi.

1917. – Žene u Engleskoj dobile pravo glasa

1919. – Počela Versajska mirovna konferencija posle Prvog svetskog rata

1935. Na plebiscitu u oblasti Sar, kojom je na osnovu mandata Lige naroda upravljala Francuska, ubedljivom većinom izglasano pripajanje Nemačkoj.

1941. Umro irski pisac Džejms Džojs, eksperimentima u narativnoj tehnici i strukturi romana i primeni toka svesti dao nov pravac modernoj književnosti. Njegov roman “Uliks” smatra se biblijom evropskog proznog modernizma.

1943. – Rođena Milka Stojanović, operska pevačica-sopran, prvakinja Opere Narodnog pozorišta u Beogradu

1946. – Rođena Sonja Jauković, pozorišna, filmska i TV glumica, predsednik Saveza dramskih umetnika Srbije

1963. U vojnom udaru ubijen prvi predsednik Togoa Silvanus Olimpio, vojska na vlast dovela Nikolasa Granickog, koji je od 1961. bio u izbeglištvu. Istog dana 1967. vojnim udarom vlast preuzeo potpukovnik Etjen Gnasingbe Ejadema.

1972. Vojska u Gani zbacila civilnu vladu predsednika Edvarda Akufa Ada, vlast preuzeo potpukovnik Ignacijus Ačempong.

1977. – Umro Entoni Idn, engleski političar i državnik, ministar spoljnih poslova i premijer Velike Britanije

1977. Umro francuski režiser i scenarista Anri Žorž Kluzo, dobitnik “Zlatnog lava” za film “Kej Orfevr” i “Zlatne palme” za film “Misterija Pikaso”.

1985. Prilikom pada voza u provaliju, oko 250 kilometara istočno od glavnog grada Etiopije Adis Abebe, poginulo 428 putnika, 370 povređeno.

1991. Na Svetskom prvenstvu u australijskom gradu Pert jugoslovenski vaterpolisti osvojili zlatnu medalju.

1993. Na osnovu odluke nemačkog Ustavnog suda obustavljen sudski postupak protiv bivšeg predsednika Demokratske Republike Nemačke Eriha Honekera. Sud zaključio da proces protiv Honekera, teško obolelog od raka, predstavlja povredu ljudskog dostojanstva. Honeker posle 169 dana provedenih u istražnom zatvoru emigrirao u Čile, gde je umro u maju 1994.

1998. – Umro Mihovil Logar, kompozitor i pijanista, profesor Muzičke akademije u Beogradu, predsednik Udruženja kompozitora Srbije

2001. U Beogradu umro jugoslovenski književnik Branko V. Radičević. Pesnik, romansijer, novinar i dečiji pisac, objavio oko 70 knjiga. Napravio 2 monografije o seoskim spomenicima, pokretač muzičke manifestacije Dragačevska truba u Guči i pesničkog Disovog proleća u Čačku.

2001. U zemljotresu u Salvadoru poginula 701 osoba, 3.883 ranjeno, 60.598 stambenih objekata uništeno, ozbiljno oštećeno ili zatrpano zemljom.

2002. U Beogradu u 78. godini umro srpski književnik Antonije Isaković, potpredsednik Srpske akademije nauka i umetnosti od 1980. do 1992. Dobitnik mnogih književnih nagrada.

2003. – Umro Tanasije Mladenović, književnik

2007. – Umro Aleksandar Bakočević, političar i državnik, direktor TANJUG-a i NIP “Politika”, podpredsednik Izvršnog veća Srbije, predsednik Skupštine grada Beograda

2012. – Umro Miljan Miljanić, trener fudbalskih klubova “Crvena zvezda” i “Real” iz Madrida, selektor reprezentacije, predsednik Fudbalskog saveza Jugoslavije

2016. – Umro Zaharije Trnavčević, novinar, književnik i publicista, voditelj “Dnevnika” Televizije Beograd, urednik Televizije Beograd i B 92, savetnik u Ministarstvu poljoprivrede, poslanik, osnivač i predsednik pokreta “Bogata Srbija”, kolumnista “Blica”

2017. – Umro Miodrag Miki Jevremović, pevač zabavne muzike♦