10. januar

 

49. p.n.e. Gaj Julije Cezar izgovorio “Kocka je bačena” i prešao reku Rubikon, po jednoj varijanti današnja rečica Fiumicino u gornjoj Italiji, po drugoj Pisatelo kod Ravene, granica između Italije i Galije, što je označilo novo razdoblje u istoriji Rimskog carstva, počeo građanski rat protiv Pompeja i Senata koji je završen uvođenjem Cezarove diktature. Pripadnici republikanske opozicije ubili Cezara 44. p.n.e.


1356. Na državnom saboru u Nirnbergu prihvaćen glavni deo Zlatne bule cara Karla IV, velikog ustavnog zakona nemačke carevine, koji je u svojim osnovama trajao do 1806.
“SB UN treba da se suzdrži od politike dvojakih standarda”

1778. Umro švedski prirodnjak Karl fon Line. Uveo binarnu nomenklaturu po kojoj svaka biljka i životinja ima naziv roda i vrste. Osnivač Prirodnjačkog muzeja u Upsali i prvi predsednik Švedske akademije nauka.

1863. U Londonu otvorena prva linija podzemne železnice u svetu.

1882. Počeo hercegovačko-bokeljski ustanak Srba i muslimana protiv Austro-Ugarske, kao odgovor na uvođenja zakona o vojnoj obavezi i regrutovanja. Ustanak, koji je potajno podržala Crna Gora, ugušen posle nekoliko meseci.

1883. – Osnovano prvo pčelarsko društvo u Srbiji i objavljen prvi broj časopisa “Pčelar”

1883. – Rođen Aleksej Nikolajevič Tolstoj, ruski književnik

1889. Francuska uspostavila protektorat nad Obalom Slonovače.

1890. Umro srpski pisac i lekar Laza Lazarević, koji se s 9 pripovedaka, koliko je napisao, svrstao među najznačajnije prozne stvaraoce srpske književnosti. Smatra se tvorcem srpske psihološke pripovetke i jednim od najboljih stilista.

1899. – Narodna skupština Kraljevine Srbije izglasala pravo na dvoboj, čime je Srbija postala jedina zemlja u Evropi gde je ova vrsta odbrane časti bila dozvoljena

1909. Rođen srpski fizičar i hemičar Pavle Savić, koji je svetski renome stekao kada je sa Irenom Žolio Kiri 1937. i 1938. u Parizu otkrio izotope poznatih elemenata bombardovanjem atoma urana sporim neutronima. Od 1947. rukovodio izgradnjom Nuklearnog instituta u Vinči i do 1960. bio direktor Instituta. Od 1971. do 1981. bio predsednik Srpske akademije nauka i umetnosti.

1912. – Rođen Vojislav Ilić, kompozitor i dirigent, profesor Muzičke akademije u Beogradu

1917. Umro Frederik Kodi, poznat kao Bafalo Bil, poštanski jahač “Poni ekspresa”, vodič i tragač u američkoj vojsci, plaćeni borac protiv Indijanaca, profesionalni lovac na bivole i bizone. 1883. organizovao reviju kaubojskih veština “Revija divljeg zapada”, u kojoj je nastupao kao glavna zvezda. Kasnije nastupao i u Evropi, a gostovao i u Srbiji.

1920. U Ženevi izabrano veće Lige naroda koje su činili Francuska, Italija, Japan, Velika Britanija. Kasnije članice Veća postale Nemačka i SSSR. Zbog političkog neuspeha Liga naroda prestala da postoji 1939, mada je formalno ukinuta 1946, kada je u Londonu održana prva sednica Generalne skupštine Ujedinjenih nacija.

1922. Artur Grifit postao prvi predsednik Irske posle sticanja nezavisnosti te zemlje od Velike Britanije.

1926. – Rođena Maja Dimitrijević, pozorišna, filmska i TV glumica

1927. – Predstavom “Carska nevesta” Rimskog-Korsakova, u izvođenju ansambla Narodnog pozorišta iz Beograda, svečano otvoreno Pozorište u Subotici

1934. U Nemačkoj pogubljen Marinus van der Lube pošto je proglašen krivim za paljenje Rajhstaga 27. februara 1933.

1946. – U Londonu održano prvo zasedanje Generalne skupštine Ujedinjenih nacija

1948. – Rođen Nikola Plećaš, košarkaš, reprezentativac

1949. – Umro Momčilo Tapavica, arhitekta i sportista, prvi Srbin učesnik Olimpijskih igara

1965. – Umro Vlastimir Pavlović – Carevac, violinista, rukovodilac Narodnog orkestra Radio Beograda

1969. Švedska kao prva zapadna zemlja uspostavila diplomatske odnose sa Severnim Vijetnamom.

1970. – Rođene Alisa i Mirjana Marić, šahistkinje, Alisa, ministar sporta i omladine

1971. Umrla francuska modna kreatorka Gabrijela Koko Šanel, jedna od najčuvenijih u XX veku, gotovo 60 godina suvereno vladala visokom pariskom modom.

1994 – Umro Mladen Oljača, književnik, akademik

1994 – Na samitu Severnoatlantske alijanse u Briselu doneta odluka o uspostavljanju programa Partnerstva za mir

1996. Izrael pustio iz zatvora stotine Palestinaca nekoliko dana uoči prvih palestinskih nacionalnih izbora u Gazi i na Zapadnoj obali.

1997. Arnoldo Aleman postao predsednik Nikaragve u prvoj demokratskoj i mirnoj smeni vlasti u modernoj istoriji te zemlje.

1997. Tokom antivladinih protesta u Sofiji demonstranti probili policijski kordon, upali u zgradu Parlamenta i demolirali je.

2001. Bivša predsednica Republike Srpske Biljana Plavšić predala se Međunarodnom sudu u Hagu pred kojim je optužena za genocid i druge zločine počinjene 1991. i 1992. tokom rata u Bosni. Uz garancije Vlade Srbije u septembru puštena da se brani sa slobode, a u oktobru 2002. priznala krivicu.♦

2002. Izraelski tenkovi i buldožeri srušili 73 palestinske kuće u Rafi, posle napada naoružanih Palestinaca na izraelske vojnike.

2002 – Umrla Vida Jocić, akademski vajar

2007 – Umro Karlo Ponti, italijanski filmski reditelj

2011 – Umro Borivoje Bora Kostić, fudbaler i najbolji strelac “Crvene zvezde”, reprezentativac, osvajač zlatne medalje na Olimpijskim igrama u Rimu 1960. godine

2015. – Umro Frančesko Rosi, italijanski reditelj