17. oktobar


1744. – Umro Đuzepe Gvarneri, italijanski graditelj violina

1760. – Rođen Klod Anri Sen – Simon, francuski filozof, socijal-utopista

1797. U italijanskom mestu Kampoformio potpisan mirovni ugovor Austrije i Francuske, kojim je ukinuta Mletačka republika. Francuska dobila mletačke posede u Albaniji i ostrva u Jonskom moru, a Austrija Veneciju, Istru, Kvarner, Dalmaciju i Boku Kotorsku.

1803. Rođen mađarski političar Ferenc Deak, nacionalni lider od 1861, koji nije prihvatao revolucionarni pristup Lajoša Košuta u rešavanju odnosa Austrije i Mađarske. 1865. objavio projekt o dualističkoj Habsburškoj monarhiji. Austro-ugarskom nagodbom izgubio na popularnosti, jer mu je zamerano zbog popustljivosti prema Austriji.

1842. – Rođen Čedomilj Mijatović, političar, ekonomista i istoričar, akademik

1849. U Parizu umro poljski kompozitor i pijanista Frederik Šopen, tvorac poljskog nacionalnog muzičkog izraza i jedan od najpopularnijih kompozitora muzičkog romantizma.

1854. Tokom Krimskog rata britanske, francuske i turske trupe počele opsadu Sevastopolja i posle 11 meseci zauzele najznačajniju luku ruske crnomorske flote. Mirovnim sporazumom u martu 1856. razoren grad vraćen Rusiji.

1855. Englez Henri Besemer patentirao postupak za preradu sirovog gvožđa u čelik, nazvan po njemu “Besemerov čelik”.

1872. – Rođen Momčilo Tapavica, arhitekta i sportista, prvi Srbin učesnik 1. Olimpijskih igara, 1896. godine, osvajač bronzane medanje u tenisu

1899. – Skupština Kraljevine Srbije donela Zakon o ustrojstvu Centralne državne uprave – Odeljenja za poverljive poslove policije – u spomen na ovaj događaj obeležava se Dan Bezbedonosno-informativne agencije (BIA)

1909. – Prvi naš pilot – lekar Vladimir Aleksić poleteo jedrilicom sopstvene konstrukcije nad Pančevom

1912. Srbija i Bugarska, devet dana posle Crne Gore, objavile rat Turskoj, a 18. oktobra pridružila im se i Grčka, čime je počeo Prvi balkanski rat. Za nepunih mesec dana oslobođen gotovo ceo Balkan, a rat završen primirjem 3. decembra. Mirovni ugovor, kojim se Turska odrekla gotovo svih svojih poseda u Evropi, potpisan u Londonu 13. maja 1913.

1915. Rođen američki dramski pisac Artur Miler. Istupio protiv nasilja vlasti u vreme “mekartizma”. Poznat i po neuspelom braku s glumicom Merlin Monro.

1917. – Rođen Mak Dizdar, književnik

1918. – Rođena Rita Hejvort (Margarita Karmen Kansino), američka filmska glumica

1919. Rođen kineski političar Džao Cijang, koji je kao premijer 1980. počeo ekonomske reforme u Kini, 1987. nasledio Hua Jaobanga na čelu Komunističke partije Kine. Smenjen 1989. tokom političke krize izazvane prodemokratskim studentskim demonstracijama.

1920. Umro američki novinar Džon Rid, čija se dela “Deset dana koji su potresli svet” i “Crvena Rusija” smatraju najboljom hronikom Oktobarske revolucije. Sahranjen pod zidinama Kremlja u Moskvi.

1922. – Rođen Borislav Mihajlović – Mihiz, književnik

1930. – Rođen Dragoslav Antonijević, etnolog, naučni savetnik Balkanološkog instituta Srpske akademije nauka i umetnosti, akademik

1931. Američki gangster Al Kapone osuđen na 11 godina zatvora zbog izbegavanja plaćanja poreza.

1936. – Srušena kafana “Albanija” u Beogradu, na čijem je mestu podignuta istoimena palata

1937. – Nastali Diznijevi crtani junaci: Raja, Gaja i Vlaja

1945. Pukovnik Huan Peron izvršio državni udar i došao na čelo Argentine.

1972. U Beogradu umro srpski princ Đorđe Karađorđević, stariji sin kralja Petra I. Odrekao se prava na presto i posvetio vojničkoj karijeri, 1941. odbio da se pridruži Vladi i kralju u izbeglištvu, a potom i nemačku ponudu da se nastani u Belom dvoru.

1973. Arapski proizvođači nafte povećali cene i smanjili proizvodnju nafte kao odgovor na podršku SAD Izraelu u arapsko-izraelskom sukobu. To je izazvalo jednu od najtežih ekonomskih kriza posle Drugog svetskog rata u razvijenim zapadnim zemljama.

1988. Kao odgovor “mitinzima istine”, koje je organizovalo rukovodstvo Srbije, na Kosovu počele masovne demonstracije Albanaca.

1989. U najtežem zemljotresu u SAD od 1906, koji je pogodio područje San Franciska, poginulo 67 i povređeno više od 600 osoba.

1997. Na Kubi sahranjen Ernesto Če Gevara, tri decenije pošto je ubijen u Boliviji. Posmrtni ostaci položeni u mauzolej u gradu Santa Klara.

1997. U požaru izgorelo Jugoslovensko dramsko pozorište u Beogradu.

1998. U Londonu, gde se oporavljao od operacije, uhapšen bivši čileanski diktator Augusto Pinoče. Hapšenje izvršeno na zahtev Španije za izručenje radi suđenja za ubistva na stotine španskih državljana tokom njegove diktatorske vladavine Čileom. Oslobođen u martu 2000, a po povratku u Čile Apelacioni sud u julu 2001. suspendovao sudski proces, proglasivši Pinočea mentalno nesposobnim.

1998. – Umrla Nada Marinković, književnica, prevodilac, novinar i urednik Radio Beograda

2001. U Jerusalemu ubijen izraelski ministar turizma Rehavam Zevi u atentatu koji su izvršili pripadnici Narodnog fronta za oslobođenje Palestine.♦