13. septembar

1321. – Umro Dante Aligijeri, italijanski književnik

1506. Umro italijanski slikar i graver Andrea Mantenja. Izradio veličanstvene freske u crkvi eremita u Padovi, srušenoj u Drugom svetskom ratu, i u dvorcu eremita u Mantovi.

1592. Umro francuski pisac i filozof Mišel Ejkvem de Montenj, obnovitelj intelektualnog skepticizma i vesnik slobodne misli u 17. i 18. veku. Smatrao da je ljudski razum nemoćan u traženju istine i pravde, ali da je svaki čovek dužan da nađe izvesne norme u privatnom i javnom životu kako bi živeo razumno, svestan svojih opšteljudskih odgovornosti.

1598. Umro španski kralj Felip II. Predvodio zemlju u ratovima protiv Otomanskog carstva od 1571. do 1578. i protiv Engleske od 1588, okončanom 6 godina posle njegove smrti. Posle sloma njegove “Nepobedive armade” 1588. u bici sa engleskom mornaricom u Lamanšu, Španija nikad više nije bila svetska sila.

1788. Njujork proglašen prvom federalnom prestonicom SAD.

1808. – Počela nastava na Visokoj školi u Beogradu, preteči Univerziteta, tim povodom se 13. septembar obeležava kao Dan Beogradskog univerziteta.

1804. Vođa Prvog srpskog ustanka Đorđe Petrović Karađorđe u Rusiju uputio prvu ustaničku delegaciju da bi je zainteresovao za ustanak i tražio pomoć u oružju za borbu protiv Turaka. Prota Mateja Nenadović, Petar Čardaklija i Jovan Protić primljeni hladno na ruskom dvoru i rečeno im da Srbi mogu da se nadaju samo moralnoj pomoći.

1819. Rođena nemačka pijanistkinja Klara Šuman, koncertnu karijeru počela u 9. godni, jedan od najvećih klavirskih majstora 19. veka.

1842. Aleksandar Karađorđević, sin vođe prvog srpskog ustanka Đorđa Petrovića Karađorđa, proglašen za kneza Srbije pošto su ustavobranitelji proterali Mihaila Obrenovića.

1874. Rođen austrijski kompozitor Arnold Šenberg, osnivač i teoretičar modernog muzičkog ekspresionizma, profesor muzičkih akademija u Beču, Berlinu, Bostonu i Los Anđelesu.

1882. Posle ustanka koji je ugrozio planove Londona o korišćenju Sueckog kanala, Britanci porazili egipatsku vojsku kod Tel el Kebira u donjem Egiptu i nastavili osvajanje te zemlje i Sudana.

1894. Rođen engleski pisac Džon Bojnton Pristli, autor dela koja se odlikuju vedrinom i humorom, ali i društvenim kritikom.

1898. – Rođen Dušan Matić, književnik, profesor i prvi rektor Akademije za pozorište, film i televiziju u Beogradu

1903. Rođen srpski pisac Branimir Ćosić, koji je mahom pisao o životu mladih posle Prvog svetskog rata, problemima njihovog unutrašnjeg života i morala.

1905. Rođena američka filmska glumica francuskog porekla Klodet Kolber, najčešće igrala u komedijama.

1922. U Al Aziziji u Libiji izmerena najviša temperatura u hladu, 58 stepeni.

1923. U Španiji vlast prigrabio general Migel Primo de Rivera i uz blagoslov kralja Alfonsa Trinestog zaveo profašističku diktaturu kojom je privremeno ugušen revolucionarno-demokratski pokret.

1933. – Rođen Duško Trifunović, književnik i novinar, urednik Radio-televizije Srbije

1934. – Rođen Branko Đurica, novinar “RadioTV revije”, glavni urednik “Ilustrovane politike”

1939. – Rođen Radoslav Lazić, pozorišni reditelj, profesor Akademije umetnosti u Novom Sadu

1955. SSSR i Zapadna Nemačka uspostavili diplomatske odnose.

1971. U napadu američke policije i Nacionalne garde, kojim je okončana petodnevna pobuna u njujorškom zatvoru “Atika”, poginuo 31 robijaš i 11 zatvorskih čuvara.

1989. Najveće ikad održane demonstracije protiv aparthejda u Južnoj Africi u Kejptaunu predvodio nadbiskup Dezmond Tutu.

1991. SSSR i SAD se sporazumeli da obustave doturanje naoružanja zaraćenim stranama u Avganistanu.

1992. Umro američki filmski glumac Entoni Perkins.

1993. Izrael i Palestinska oslobodilačaka organizacija u Vašingtonu potpisali mirovni sporazum.

1995. Grčka i Bivša Jugoslovenska Republika Makedonija u Njujorku potpisale sporazum o normalizaciji odnosa, priznavši se međusobno kao države, a Skoplje se obavezalo da promeni izgled državne zastave i zapiše u Ustav da nema teritorijalne pretenzije prema južnom susedu.

1999. – Umro Vladimir Pogačić, filmski reditelj, direktor Jugoslovenske kinoteke

2000. U Zagrebu uhapšen hrvatski general Ivan Andabek, blizak saradnik Mladena Naletilića Tute, optuženog za ratne zločine pred Haškim tribunalom. Andabek osumnjičen za ubistvo zamenika ministra unutrašnjih poslova FBiH Joze Leutara.

2017. – Umro Slavko Goldštajn, istoričar, publicista, osnivač i urednik “Vjesnika u sredu” i izdavačke kuće “Liber”, predsednik Saveta Spomen- područja Jasenovac♦