5. jul

2011. – Umro Dušan Janićijević, filmski, pozorišni i TV glumac

1596 – Engleski pomorci opustošili su špansku obalu i opljačkali Kadis, pomorsku luku koja je otkrićem Amerike dobila prvorazredan značaj.

1811 – Venecuela je postala prva južnoamerička država koja je proglasila nezavisnost od Španije.

1830 – U pohodu na Alžir Francuzi su zauzeli grad Alžir. Alžir je ostao pod francuskom upravom do 1962, kada je ta severnoafrička zemlja stekla nezavisnost.

1857. – Rođena Klara Cetkin, nemački revolucionar, pisac i publicista, osnivač međunarodnog ženskog radničkog pokreta

1865 – Vilijam But osnovao je u Londonu “Hrišćansku misiju” koja je kasnije dobila naziv “Vojska spasa” i bavila se uglavnom humanitarnim radom. Bila je vrlo aktivna u periodu posle Drugog svetskog rata.

1865 – U Velikoj Britaniji je donet prvi u svetu zakon o ograničenju brzine – dve milje na sat.

1879 – Rođen je američki teniser i političar Dvajt Dejvis, ministar rata (1925-29). Osnovao je 1900. tenisko takmičenje “Dejvis kup”.

1880 – Rođen je češki violinista i kompozitor Jan Kubelik, koga su zbog virtuoznog stila uporedjivali sa Paganinijem (šest violinskih koncerata, Američka simfonija).

1889 – Umro je srpski pisac Jakov Ignjatović, začetnik realizma u srpskoj književnosti. Pisao je pesme, kulturnoistorijske članke, putopise, romane i pripovetke i uredjivao Srpske novine i Srpski letopis (“Večiti mladoženja”, “Trpen-spasen”, “Milan Narandžić”).

1889 – Rođen je francuski pisac, slikar i režiser Žan Kokto. Kao eksperimentator prošao je kroz sve faze moderne umetnosti – kubizam, dadaizam, nadrealizam, a po raznolikosti opusa smatra se korifejem francuskog duha (“Orfej”, “Strašna deca”, “Petao i Arlekin”). Član Francuske akademije postao je 1955.

1891 – Rođen je hrvatski pesnik Avgustin Tin Ujević, koji je svojom lirikom, ali i boemskim životom, obeležio razdoblje izmedju dva svetska rata u jugoslovenskoj književnosti (“Lelek sebra”, “Kolajna”, “Žedan kamen na studencu”).

1901 – Rođen je ruski pozorišni reditelj i glumac Sergej Vladimirovič Obrascov, osnivač Državnog centralnog pozorišta lutaka. Režirao je više od 50 lutkarskih predstava koje se smatraju antologijskim delima tog pozorišnog žanra.

1911 – Rođen je francuski državnik Žorž Pompidu, predsednik Francuske (1969-74) nakon povlačenja Šarla de Gola. Kao blizak saradnik De Gola, šef njegovog kabineta i premijer od 1962. do 1968, uglavnom je sledio ideje slavnog prethodnika.

1926. – Rođen dr Jovan Jovičić, fizičar, profesor Elektrotehničkog fakulteta u Beogradu, maestro klasične gitare i kompozitor, osnivač škole za klasičnu gitaru, predsednik Udruženja muzičkih umetnika Srbije

1928. – Rođen Stevan Raičković, književnik, akademik

1929. – Rođen dr Jovan Rašković, psihijatar, osnivač i prvi predsednik Srpske demokratske stranke u Hrvatskoj, akademik

1932 – U Portugalu je premijer postao Antonio de Oliveira Salazar, koji je 1933. zaveo profašističku diktaturu, okončanu tek 1974, četiri godine posle njegove smrti.

1943 – Nemačkom ofanzivom iz pravca Orela i Harkova na sovjetske položaje počela je Kursko-orelska bitka, jedna od najvećih bitaka u Drugom svetskom ratu.

1959 – Predsednik Indonezije Ahmed Sukarno raspustio je parlament, suspendovao Ustav iz 1950. i zaveo diktatorski režim.

1964. – Rođen dr Miodrag Stojković, genetičar, vlasnik Specijalne bolnice za vantelesnu oplodnju u Leskovcu

1975 – Američki teniser Artur Eš postao je prvi crnac pobednik turnira u Vimbldonu.

1975 – Zelenortska ostrva su dobila nezavisnost nakon 500 godina portugalske vlasti.

1977 – U Pakistanu je izvršen vojni udar kojim je general Mohamad Zija ul Hak zbacio s vlasti premijera Zulfikara Ali Buta.

1980 – Švedski teniser Bjorn Borg pobedio je peti put uzastopno na turniru u Vimbldonu.

1994 – Palestinski vođa Jaser Arafat, koji je doputovao na Zapadnu obalu nakon 27 godina izbeglištva, najavio je stvaranje države Palestine na teritoriji pod palestinskom samoupravom, sa glavnim gradom u istočnom Jerusalimu.

2001 – Makedonske vlasti i albanski pobunjenici postigli su dogovor o primirju. Mirovni sporazum kojim su okončani višemesečni sukobi u Makedoniji, potisan je 13. avgusta u Ohridu.

2011. – Umro Dušan Janićijević, filmski, pozorišni i TV glumac