14. mart

–1932. Rođen srpski pesnik, novinar, pisac filmskih scenarija i radio-drama Miroslav Antić. Objavio više od 30 knjiga, među kojima i zbirke pesama za decu “Plavi čuperak”, “Nasmejani svet”, “Šašava knjiga”.


1489. Kraljica Kipra Katarina Kornaro, poslednja vladarka iz dinastije Lizinjan, ustupila svoju kraljevinu Mletačkoj Republici.

1558. Nemački car Ferdinand I uzeo titulu svetog rimskog cara bez uobičajenog papinog krunisanja.

–1776. – Rođena je srpska književnica Eustahija Arsić, “prva slavjanoserbska spisateljica”. Od najranijeg obrazovanja u rodnom Iloku vaspitavana je u duhu prosvećenosti, što je uočljivo u njenom delu kroz koje provejava kosmopolitski duh 18. veka. Interesovala se za prirodne nauke i bila je pobornica modernog vaspitanja žena. Napisala je dve poučne knjige u kojima se prepliću stihovi i proza: “Sovjet maternij oboega pola junosti serbskoj i valahijskoj” i “Poleznaja razmišlenija o četireh godištnih vremeneh”.


–1791. – U Beču je izašao prvi broj “Serbskih novina”. Štampao ih je grčki patriota Markides Puljo, saradnik grčkog pesnika i revolucionara Rige od Fere. List je izlazio utorkom i petkom do kraja 1792


–1804. Rođen austrijski kompozitor Johan Štraus Stariji, koji je bečkom vlaceru dao klasičan oblik i znatno doprineo njegovoj popularnosti. Komponovao više od 150 valcera, od kojih je najpoznatiji “Lorelaj-Zvuci Rajne”, veliki broj marševa, među kojima i čuveni “Marš Radecki”, polke, kadrile.


1820. Rođen Vitorio Emanuele II, poslednji sardinijski kralj i prvi kralj ujedinjene Italije od 1861. do smrti 1878. Popularni “padre della patria”, Vitorio Emanuele II inaugurisao parlamentarnu vladavinu u Italiji.

1864. Engleski istraživač Samjuel Bejker otkrio drugi izvor reke Nil u istočnoj Africi i nazvao ga Albertovo jezero.

-1879. Rođen nemački naučnik Albert Ajnštajn, tvorac teorije relativiteta, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1921. Iz Nemačke emigrirao u SAD 1933, posle dolaska nacista na vlast. Na njegovo upozorenje da bi Nemci mogli napraviti atomsku bombu, u SAD počeli istraživački radovi za proizvodnju te bombe. Bio oženjen srpskom matematičarkom Milevom Marić.


–1883. U Londonu umro nemački filozof i ekonomist Karl Marks, teoretičar modernog socijalizma i komunizma u XIX veku.


1891. Podmornica \”Monarh\” postavila telefonski kabl ispod Lamanša, pripremajući prvu telefonsku vezu Velike Britanije s kontinentom.

 

 

1903. – Umro je srpski pisac i diplomata Matija Ban, član Srpske kraljevske akademije, profesor beogradskog Liceja i šef presbiroa u vreme kneza Aleksandra Karađorđevića. Dela: drame “Smrt Uroša V”, “Kralj Vukašin”.


 

 

 

 


–1908. – Rođen je srpski političar i publicista Koča Popović, učesnik građanskog rata u Španiji, jedan od organizatora ustanka u Srbiji u Drugom svetskom ratu. Studije filozofije završio je na Sorboni u Parizu. Bio je na istaknutim vojnim položajima u Narodnooslobodilačkom ratu, od komandanta Prve proleterske brigade do načelnika Generalštaba JNA. Od 1953. do 1964. bio je šef jugoslovenske diplomatije, a od septembra 1966. do aprila 1967, posle pada Aleksandra Rankovića, potpredsednik SFRJ. Posle obračuna Josipa Broza s tzv. liberalima u Srbiji, 1972. je odstranjen iz političkog života.


–1932. Rođen srpski pesnik, novinar, pisac filmskih scenarija i radio-drama Miroslav Antić. Objavio više od 30 knjiga, među kojima i zbirke pesama za decu “Plavi čuperak”, “Nasmejani svet”, “Šašava knjiga”.


1932. Samoubistvo izvršio američki industrijalac Džordž Istman, jedan od pionira fotografije i filma, osnivač kompanije “Kodak”.

1938. Streljan ruski revolucionar Nikolaj Buharin. Jedan od vodećih ideologa boljševika proglašen krivim za kontrarevolucionarne aktivnosti i špijunažu na montiranom procesu i osuđen na smrt.

1945. Britansko ratno vazduhoplovstvo izbacilo na železnički vijadukt u nemačkom gradu Bilefeld najtežu bombu u Drugom svetskom ratu, “Velikog Slema”, težine 11 tona.

1953. Umro Klement Gotvald, predsednik Čehoslovačke od 1948, kada su svu vlast u toj državi preuzeli komunisti. U njegovo vreme staljinističko razdoblje kulta ličnosti dostiglo vrhunac, a na insceniranim procesima osuđeni na smrt i streljani neki istaknuti komunisti.

1976. Egipat poništio ugovor o prijateljstvu i saradnji sklopljen sa SSSR 1971.

1979. Najmanje 200 ljudi poginulo prilikom pada aviona na jednu fabriku blizu Pekinga.

1980. U avionskoj nesreći u Varšavi poginulo 87 osoba, među kojima 14 članova američkog bokserskog tima.

1983. Članice Organizacije zemalja proizvodjača nafte saglasile se, prvi put od osnivanja te organizacije 1960, da smanje cene nafte za 15 odsto.

–1986. Umro srpski kompozitor, dirigent i muzički kritičar Mihailo Vukdragović, profesor i rektor Muzičke i potom Umetničke akademije u Beogradu.


1991. “Birmingemska šestorka”, 6 Iraca pogrešno optuženih da su 1974. podmetnuli eksplozije u pabove u engleskom gradu Birmingem, oslobođena posle 16 godina provedenih u zatvoru.

1995. Astronaut Norman Tagard postao prvi Amerikanac koji je poleteo u kosmos ruskom raketom, lansiranom sa kosmodroma u Bajkonuru u Kazahstanu.

–1997. Umro američki filmski režiser Fred Cineman, dobitnik 2 “Oskara” za filmove “Odavde do večnosti” i “Čovek za sva vremena”.


2002. Predstavnici Srbije, Crne Gore, Jugoslavije i Evropske unije potpisali u Beogradu Sporazum o preuređenju odnosa Srbije i Crne Gore. Nova državna zajednica Srbija i Crna Gora formalno uspostavljena 4. februara 2003.♦