Balkanekspresrb.rs

ONLAJ MAGAZIN ZA BALKANSKU SARADNJU

27. januar

4 min read

 

–1235. – U Trnovu, u Bugarskoj umro je Sava Nemanjić (Sveti Sava), utemeljivač Srpske pravoslavne crkve, države i školstva. Godine 1219. izdejstvovao je autokefalnost SPC, a njegova dela “Nomokanon” (1220) i “Sinodik pravoslavlja” (1221) postali su pravni i duhovni stubovi srpske državnosti. Njegovom zaslugom osnovani su književni i školski centri u manastirima. Mošti Svetog Save prebačene su i sahranjene u maju 1237. godine u manastiru Mileševa, a za vreme Otomanskog carstva Turci su ih izvadili i 1594. godine spalili na Vračaru u Beogradu.


1822. – Na skupštini u Epidauru grčki ustanici proglasili su nezavisnost Grčke, koju je Turska priznala 1829. godine.

1859. – Rođen je nemački car i pruski kralj Fridrih Vilhelm II Viktor Albert. Na presto je stupio 1888. godine, a 1918. godine je, posle poraza Nemačke u Prvom svetskom ratu, primoran da abdicira. Pobegao je u Holandiju, koja je odbila da ga izruči saveznicima radi sudjenja za ratne zločine. Umro je 1941. godine u Holandiji.

1865. – Španija je priznala nezavisnost Perua.

–1885. – Rođen je američki kompozitor Džerom Kern, otac modernog mjuzikla. Njegova opereta “Ploveće pozorište” smatra se jednom od najboljih u istoriji pozorišta SAD. Komponovao je i filmsku muziku.


 

 

–1901. – Umro je italijanski kompozitor Đuzepe Verdi, jedan od najvećih muzičkih stvaralaca 19. veka. Svetsku slavu stekao je operama “Aida”, “Otelo”, “Travijata”, “Rigoleto”, “Nabuko”, koje su i danas ključna dela repertoara operskih kuća širom sveta. Njegovoj sahrani u Milanu prisustvovalo je 200.000 ljudi.


1924. – Vlada Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca potpisala je u Rimu pakt o prijateljstvu i saradnji s Italijom i sporazum kojim je Rijeka predata Italiji.

1926. – Engleski pronalazač Džon Logi Berd je u Londonu prvi put javno demonstrirao televiziju.

1943. – Avijacija SAD izvršila je u Drugom svetskom ratu prvi napad na Nemačku celodnevnim bombardovanjem ratne luke Vilhelmšafen.

1945. – Sovjetske jedinice su oslobodile Aušvic, nacistički koncentracioni logor u Drugom svetskom ratu u kojem je ubijeno milion i po ljudi, medju kojima više od milion Jevreja. Taj datum obeležava se u Evropi kao Dan holokausta.

1964. – Francuska je uspostavila diplomatske odnose s Narodnom Republikom Kinom.

1967. – Tokom proba za let na Mesec u bazi Kejp Keneveral, trojica američkih astronauta su poginula u kapsuli svemirskog broda “Apolo 1” u kojem je izbio požar.

1967. – Predstavnici 60 zemalja potpisali su sporazum o zabrani upotrebe oružja za masovno uništavanje u svemiru.

1973. – Potpisivanjem mirovnog ugovora u Parizu završen je Vijetnamski rat i okončano vojno angažovanje SAD u toj zemlji. Glavni pregovarači američki državni sekretar Henri Kisindžer i severnovijetnamski ministar Le Duk To dobili su iste godine Nobelovu nagradu za mir.

1981. – Najmanje 500 ljudi je poginulo na indonežanskom feribotu “Tampomas II” koji je posle požara potonuo u Javanskom moru.

1991. – Američka avijacija je u Zalivskom ratu otpočela masovno bombardovanje drugog po veličini iračkog grada Basre.

1991. – Poslanici Sobranja izabrali su Kiru Gligorova za predsednika SR Makedonije.

1993. – U Nju Delhiju policija je upotrebila suzavac da rastera pobunjene Hinduse koji su napali džamiju i Muslimane koji su napali hinduski hram i tom prilikom spalili desetine radnji.

1996. – U Nigeru je vojnim udarom oboren prvi demokratski izabran predsednik Mahamane Osman.

1997. – Uoči Svetosavske litije, u kojoj je te godine učestvovalo više od 100.000 ljudi, povukao se policijski kordon u Kolarčevoj ulici u centru Beograda. Policija i studenti demonstranti stajali su neprekidno sedam dana jedni spram drugih tokom protesta zbog falsifikovanja lokalnih izbora u Srbiji u novembru 1996. godine. Studenti su bučno proslavili završetak akcije “kordonom na kordon”, kako su to nazvali, i krenuli u protestnu šetnju ulicama Beograda.

1998. – Evropska unija i NATO izrazili su zabrinutost zbog zaoštravanja situacije na Kosovu, gde su učestali sukobi naoružanih Albanaca i srpskih snaga bezbednosti.

1999. – Beogradska kancelarija Visokog komesarijata UN za izbeglice saopštila je da u 98 sela u centralnom i zapadnom Kosovu više nema srpskog stanovništva.

2002. – U seriji eksplozija u vojnom skladištu u Lagosu i požaru izazvanom eksplozijama poginulo je više od 1.000 ljudi.

2003. godine – Skupština Srbije usvojila je Ustavnu povelju nove državne zajednice pod imenom Srbija i Crna Gora kao i Zakon o njenom sprovodjenju.

2004. – U Varšavi je umro doajen poljskog parlamentarizma i demokratije, pisac i političar Aleksander Malahovski.

2006. – Umro je bivši nemački predsednik Johanes Rau, istaknuta politička ličnost u posleratnoj Nemačkoj.

2007. – Umro je bivši predsednik Indonezije general Suharto, čija je autoritarna vladavina trajala 32 godine i bila obeležena korupcijom, nepotizom i kršenjem ljudskih prava.

–2010. godine – Umro je američki romanopisac i pripovedač Džerom Dejvid Selindžer, autor kultnog romana “Lovac u raži”. Osim ovog najpoznatija njegova dela su “Freni i Zui”, “Za Esme”, “Visoko podignite krovnu gredu, tesari” i “Simor: uvod”.


2012 – Norveška se izvinila za hapšenja i deportaciju Jevreja tokom Drugog svetskog rata.

2013. – Srpski teniser Novak Đoković osvojio je treći put uzastopno Otvoreno prvenstvo Australije.

2015. – “Mi preživeli ne želimo da budućnost naše dece bude takva kakva je bila naša prošlost”, poručio je preživeli logoraš Roman Kent okupljenim državnicima i preživellim zatvorenicima na ceremoniji obeležavanja 70-godišnjice oslobodjenja koncentracionog logora Aušvic u Poljskoj.

2015. – Grčki borbeni avion F-16 srušio se i udario u avione na tlu tokom NATO obuke u vazduhoplovnoj bazi Los Ljanos na jugoistoku Španije, u nesreći je poginulo 11 vojnika, a povredjeno 21.♦