Balkanekspresrb.rs

ONLAJ MAGAZIN ZA BALKANSKU SARADNJU

5. oktobar

4 min read

–2000 -Posle neuspelih pokušaja policije da suzavcem rastera stotine hiljada demonstranata u centru Beograda, koji su protestovali zbog poništavanja predsedničkih izbora, građani su ušli u Saveznu skupštinu, a nešto kasnije i u zgradu državne Radio televizije Srbije. Pod pritiskom masa Slobodan Milošević, destogodišnji neprikosnoveni lider Srbije, sledećeg dana je priznao izborni poraz od kandidata Demokratske opozicije Srbije Vojislava Koštunice.


1511 -Papa Julije II osnovao je Svetu ligu Aragonije, Venecije i Papske države sa ciljem da odbrani jedinstvo crkve, ali i da istera Francuze iz Italije.

–1713 -Rođen je francuski filozof i pisac Deni Didro (Diderot), predstavnik slobodarskog duha revolucionarne buržoazije XVIII veka, jedan od najznačajnijih autora velike francuske “Enciklopedije” (“Razgovor Dalambera i Didroa”, “Misli o tumačenju prirode”, “Dalamberov san”, “Žak fatalista”, “Ramoov sinovac”).



1796 -Pod pritiskom Francuske, Španija je objavila rat Velikoj Britaniji, koji je završen katastrofalnim porazom francusko-španske flote 1805. u bici kod Trafalgara.

–1864 -Rođen je francuski hemičar i industrijalac Luj Limijer (Louis Lumiere), pionir svetske kinematografije, koji je s bratom Ogistom (Auguste) izumeo postupak snimanja u prirodnim bojama.


–1880 -Umro je francuski kompozitor nemačkog porekla Žak Ofenbah (Jacques Offenbah) koji je izgradio prototip francuske operete i značajno doprineo njenoj popularnosti. Komponovao je oko 100 muzičkih dela od kojih su najpoznatije operete “Plavobradi”, “Orfej u paklu”, “Lepa Jelena” i opera “Hofmanove priče”.


1908 -Bugarski knez, nemački princ Ferdinand Koburg (Coburg) proglasio je nezavisnost Bugarske od Otomanskog carstva, a sebe carem Ferdinandom I.

1910 -Portugalija je posle obaranja kralja Manuela II proglašena republikom pod predsednikom Žuakimom Teofilom Fernandešom Bragom (Joaquim, Fernandes).

1915 -Snažnom artiljerijskom vatrom duž celog fronta na Dunavu, Savi i Drini, u Prvom svetskom ratu počela je ofanziva Centralnih sila na Srbiju.

1938 -Predsednik Čehoslovačke Eduard Beneš podneo je ostavku i otišao u izbeglištvo, nakon što je pod pritiskom Velike Britanije i Francuske prihvatio Minhenski sporazum kojim je Sudetska oblast ustupljena Hitlerovoj Nemačkoj.

–1940. – U Beogradu je rođena poznata glumica Milena Dravić. Na film je dospela slučajno, tako što ju je na naslovnoj strani neke ilustrovane revije još kao srednjoškolku zapazio reditelj F. Cap i dao joj ulogu u filmu “Vrata ostaju otvorena” (1959). Kako se nametnula svojim šarmom i spontanošću, ubrzo su se ređale njene uloge u filmovima: “Diližansa snova” (1960), “Zajednički stan” (1960), “Uzavreli grad” (1961), “Leto je krivo za sve” (1961). Motivisana uspehom koji je do tada postigla, upisuje Akademiju za film, pozorište, radio i televiziju. Za ulogu u “Prekobrojnoj” (1962) osvaja Zlatnu arenu na Festivalu u Puli. Od tada sarađuje sa preko trideset reditelja svih generacija i neprekidno igra uglavnom glavne uloge u više od pedeset filmova najrazličitijih žanrova. Postala je jedan od glumačkih postulata srpske kinematografije. Svoju drugu Zlatnu arenu dobila je za ulogu u filmu “Biciklisti” (1970). Dobitnica je i pet Srebrnih arena, a za ulogu u filmu “Posebni tretman” (1980) nagrađena je nagradom za epizodnu ulogu na Festivalu u Kanu. Od brojnih drugih filmskih nagrada i priznanja ističe se titula Prve dame jugoslovenskog filma koja joj je dodeljena na Filmskim susretima u Nišu još 1970. godine. Iako je u nizu filmova igrala dramske uloge, njene najizrazitije glumačke vrednosti su, prema njenom vlastitom uverenju, “karakterne uloge sa elementima komedije”, koje su do punog izražaja došle u seriji zabavnih televizijskih emisija – “Obraz uz obraz”. Uspešno je igrala i u velikom broju televizijskih serija i drama, a okušala se i u pozorištu. Dobitnica je Oktobarske nagrade grada Beograda 1970. godine


1954 -Velika Britanija, SAD, FNR Jugoslavija i Italija su potpisale Londonski sporazum o ukidanju Slobodne zone Trsta i dodeli zone B i manjeg dela zone A Jugoslaviji, a većeg dela zone A sa gradom Trstom Italiji.

1964 -U Zapadni Berlin je kroz tajno iskopan tunel ispod Berlinskog zida pobeglo 57 državljana Istočne Nemačke, što je bilo najveće masovno bekstvo od izgradnje zida 1961.

1969 -BBC je emitovao prvu epizodu serije “Leteći cirkus Monti Pajtona”, koja je postala kultna emisija širom sveta.

1974 -Pet ljudi je poginulo, a 35 ranjeno u eksploziji bombi koje su irski nacionalisti bacili u dva bara u mestu Gildford u Engleskoj.

1983 -Lider poljskog pokreta “Solidarnost” Leh Valensa dobio je Nobelovu nagradu za mir.

1988 -Čileanci su se na plebiscitu izjasnili protiv predloga da predsedniku Čilea Augustu Pinočeu bude produžen mandat do 1997. godine.

1994 -U Švajcarskoj su pronađena tela 48 pripadnika sekte “Hram Sunca” koji su izvršili obredno masovno samoubistvo.

1995 -Američki izaslanik za Balkan Ričard Holbruk (Richard Holbrooke) uspeo je nakon dva meseca pregovora sa Srbijom i Hrvatskom i liderima zaraćenih strana u Bosni, da postigne sporazum o prekidu vatre, koji je bio uvod u mirovne pregovore u Dejtonu.

–2000 -Posle neuspelih pokušaja policije da suzavcem rastera stotine hiljada demonstranata u centru Beograda, koji su protestovali zbog poništavanja predsedničkih izbora, građani su ušli u Saveznu skupštinu, a nešto kasnije i u zgradu državne Radio televizije Srbije. Pod pritiskom masa Slobodan Milošević, destogodišnji neprikosnoveni lider Srbije, sledećeg dana je priznao izborni poraz od kandidata Demokratske opozicije Srbije Vojislava Koštunice.


2001 -Umrla je Emili Šindler koja je zajedno sa suprugom Oskarom, pomogla stotinama Jevreja da pobegnu iz nacističkih koncentracionih logora tokom Drugog svetskog rata.

2004 -Umro je Moris Vilkins (Maurice Wilkins) britanski naučnik i nobelovac, jedan od trojice naučnika koji su zajedno otkrili strukturu DNK. Nobelovu nagradu za medicinu dobio je 1962. godine, zajedno sa Fransisom Krikom (Francis Crick) i Džejmsom Votsonom (James Watson).

2005 -U naletu uragana Sten, koji je izazvao blatno klizište u planinskom delu Gvatemale gde žive potomci Maja, poginulo je oko 2.000 ljudi.

2011 -Umro je jedan od osnivača i glavni rukovodilac Epla Stiv Džobs (Steve Jobs). Izumeo je i majstorski reklamirao sofisticirane “spravice” koje su izmenile svakodnevicu – počev od kućnog računara (PC) preko ajpoda (iPod) do ajfona (iPhone).♦