22. februar

 

–1512. Umro italijanski moreplovac Amerigo Vespuči. Prema latinskoj verziji njegovog imena nemački kartograf Martin Valdzemiler nazvao Novi svet Amerika, iako je taj kontinent 1492. otkrio Kristofer Kolumbo. Vespuči u Novi svet putovao 1499. kao član španske ekspedicije, a 1501. i 1502. predvodio portugalsku ekspediciju.


1784. Iz njujorške luke isplovio prvi američki trgovački brod za Kinu “Kineska carica”. U Kinu stigao 28. avgusta.

–1788. Rođen je nemački filozof Artur Šopenhauer, čije je delo postalo cenjeno pred kraj njegovog života i posle smrti. Njegova duboko pesimistična filozofija našla sledbenike u generaciji razočaranoj neuspehom nacionalnih pokreta 1848, a u filozofiji i književnosti imala odraz u delima Fridriha Ničea i Tomasa Mana.


1819. SAD preuzele Floridu od Španije, prema sporazumu koji su potpisali američki državni sekretar Džon Kvinsi Adams i španski ministar Don Luis de Onis.

–1826. Rođen srpski političar i novinar Svetozar Miletić, vođa Srba u Vojvodini u borbi za nacionalna prava u Austro-Ugarskoj. Bio učesnik Majske skupštine 1848, gradonačelnik Novog Sada 1861. i predvodnik liberalne struje na Blagoveštanskom saboru. Osnivač Srpske narodne slobodoumne stranke i tvorac njenog Bečkerečkog programa. Pokrenuo list “Zastava”, vodeće glasilo vojvođanskih Srba.


1828. Mirom u Turkmančaiju poražena Persija ustupila Rusiji deo Jermenije, uključujući glavni grad Jerevan.

1848. U Parizu izbila revolucija izazvana privrednom krizom. Pod pritiskom ustanika kralj Luj Filip abdicirao i 24. februara proglašena Druga republika koja je opstala do decembra 1852, kada se Šarl Luj Napoleon proglasio za cara Napoleona III.

1862. Tokom Američkog građanskog rata Džeferson Dejvis proglašen za predsednika Konfederacije Država Amerike, otcepljene južne države.

–1882. Knez Milan Obrenović proglasio Srbiju kraljevinom i sebe kraljem. Knez postao 1868. posle ubistva njegovog oca kneza Mihaila, a vlast preuzeo od namesnika kad je 1872. postao punoletan.


 

 

 

 

–1900. Rođen španski filmski režiser Luis Bunjuel. Snimio 32 filma, a “Andaluzijski pas” iz 1928. i “Zlatno doba” iz 1930. postali obrazac nadrealističkog poetskog filma.


1913. U vojnoj pobuni u Meksiku ubijeni meksički revolucionar i predsednik Francisko Madera i potpredsednik Pino Suares.

–1935. Rođen Danilo Kiš, jedan od najznačajnijih srpskih pisaca druge polovine XX veka i jedna od najmarkantnijih ličnosti u književnim krugovima 60-ih i 70-ih prošlog veka. Bio dramaturg pozorišta “Atelje 212” u Beogradu i lektor u Strazburu, Bordou i Lilu.


1966. Premijer Ugande Milton Obote preuzeo svu vlast u zemlji i naredio hapšenje 5 ministara.

1967. Napadom na severnovijetnamske trupe severno od Sajgona, američke i južnovijetnamske snage počele najveću zajedničku operaciju u Vijetnamskom ratu.

1979. Karipsko ostrvo Santa Lusija steklo, posle 165 godina britanske uprave, punu nezavisnost i postalo 40. član Komonvelta.

1980. Izraelska vlada pustila u opticaj novu nacionalnu valutu šekel, koji je zamenio izraelsku funtu.

–1987. Umro američki slikar, novinar, filmski režiser i producent Endi Vorhol, jedan od najznačajnijih predstavnika pop-arta.


1993. Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija jednoglasno usvojio rezoluciju o pokretanju postupka za osnivanje Međunarodnog suda za krivično gonjenje lica odgovornih za ozbiljna kršenja međunarodnog humanitarnog prava izvršena na teritoriji bivše Jugoslavije.

1997. U svom biltenu “Kljirimi”, jedna od oružanih grupacija kosovskih Albanaca “Nacionalni pokret za oslobođenje Kosova” pozvao kosovske Albance na oružan narodni ustanak kao “jedini put koji garantuje slobodu i pobedu nad srpskim okupatorom”.

2001. Međunarodni sud za ratne zločine u Hagu osudio Dragoljuba Kunarca, Radomira Kovača i Zorana Vukovića na 28, 20 i 12 godina zatvora za silovanje i porobljavanje muslimanki u Foči od juna 1992. do februara 1993.

2002. U sukobu s Vladinim snagama ubijen Jonas Savimbi, lider angolskog pokreta UNITA koji se više od 30 godina bori za vlast u Angoli.♦