21. januar

 

1793. Na gijotini pogubljen francuski kralj Luj XVI. Revolucionarni Konvent svrgnuo ga sa prestola u septembru 1792, a potom osuđen na smrt zbog veleizdaje.

–1861. Rođen srpski vajar Đorđe Jovanović, član Srpske kraljevske akademije, profesor i direktor Umetničke škole u Beogradu. Izradio velik broj spomenika, bista, medalja i žanr-figura.


1911. U Monte Karlu održan prvi auto-reli.

1919. U Dablinu Kongres partije Šin fejn usvojio rezoluciju o nezavisnosti Irske. Britanija nije priznala taj akt i dala Irskoj status dominiona 1921. Samostalnost Irske priznala 1949, ali bez Severne Irske.

–1924. U Gorkom kod Moskve umro Vladimir Iljič Uljanov Lenjin, vođa Oktobarske revolucije 1917, tvorac sovjetske Rusije, teoretičar marksizma koji je značajno uticao na međunarodni radnički pokret. Njegovo balsamovano telo izloženo u u mauzoleju na Crvenom trgu u Moskvi.


1936. Edvard VIII postao kralj Velike Britanije posle smrti oca Džordža V. Abdicirao u decembru iste godine da bi mogao da se oženi Amerikankom Volis Simpson.

–1938. Umro Žorž Melijes, koji se smatra prvim filmskim režiserom i prvim sineastom. Snimio oko 500 filmova, među kojima prvi kratki film “Partija karata” i prvi dugometražni “Drajfusova afera”. Njegov skroman atelje propao 1908. u naglom razvoju filmske industrije.


–1941. Rođen španski operski pevač Plasido Domingo. Debitovao 1966. u Meksiku i vrlo brzo stekao reputaciju jednog od najvećih tenora u drugoj polovini XX veka.


1942. Nemačke snage pod komandom Ervina Romela počele kontraofanzivu protiv savezničke vojske pod britanskom komandom u severnoj Africi u Drugom svetskom ratu.

1942. Mađarski fašisti u Drugom svetskom ratu u Novom Sadu sproveli raciju i u naredna dva dana ubili i bacili u Dunav 1.300 novosadskih Jevreja, Srba i Roma.

–1950. Umro britanski pisac-satiričar Džordž Orvel, autor pripovedaka, eseja i romana, među kojima su najpoznatiji “1984.” i “Životinjska farma”.

1954. SAD porinule prvu podmornicu na atomski pogon “Nautilus”.

1957. – Umro je srpski kompozitor, dirigent i muzički pedagog Petar Krstić, koji se najviše inspirisao srpskom narodnom muzikom. Završio je Konzervatorijum u Beču, bio direktor muzičkih škola “Stanković” i “Mokranjac” u Beogradu, kapelnik Narodnog pozorišta, šef muzičkog odeljenja Radio Beograda, urednik “Muzičkog glasnika”. Dela: muzika za komade (“Ajša”, “Koštana”, “Dorćolska posla”, “Kosovska tragedija”), opere “Zulumćar”, “Ženidba Janković Stojana (nedovršena), orkestarski “Skerco d-mol”.

–1959. Umro američki filmski režiser i producent Sesil Blaunt de Mil, poznat po istorijskim spektaklima i melodramama.

1976. Dva anglo-francuska “konkorda” istovremeno poletela iz Pariza i Londona na prvim redovnim putničkim linijama tog supersoničnog aviona.

1976. U SSSR prvi put dozvoljena prodaja zapadnih listova, među kojima “Njujork tajms” i “Fajnenšenel tajms”.

1986. U eksploziji automobila-bombe u istočnom Bejrutu u blizini sedišta hrišćanske partije Falanga predsednika Libana Amina Džemaila, poginule 22 osobe, 102 povređene.

1993. Hrvatske snage napale teritoriju Republike Srpske Krajine u zonama pod zaštitom Ujedinjenih nacija u nameri da zauzmu Maslenički most, aerodrom “Zemunik” kod Zadra i branu Peruća.

1997. Kancelar Nemačke Helmut Kol i premijer Češke Vaclav Klaus potpisali deklaraciju o pomirenju u kojoj je Nemačka izrazila žaljenje zbog nacističke okupacije Čehoslovačke, od 1938. do 1945, a Češka zbog proterivanja Nemaca iz Sudetske oblasti posle Drugog svetskog rata.

1998. Na poziv kubanskog predsednika Fidela Kastra papa Jovan Pavle II počeo petodnevnu istorijsku posetu toj komunističkoj zemlji.

1998. U Bosni i Hercegovini predstavljena konvertibilna marka, nova zajednička moneta za oba entiteta, Federaciju BiH i Republiku Srpsku.

2000. Prvi oficiri Kosovskog zaštitnog korpusa položili zakletvu u Prištini. KZK formiran transformacijom OVK koji je od 1996. vršio oružane napade na policijske stanice Ministarstva unutrašnjih poslova Srbije na Kosovu, a tokom 1998. i 1999. ušao u otvoren sukob sa srpskim snagama bezbednosti. Srbi sa Kosova odbili da uđu u KZK.

2002. U Los Anđelesu u 81. godini umrla Pegi Li, legenda džez i pop-muzike.