23. septembar

 

–42. p.n.e. Samoubistvo izvršio Marko Junije Brut, jedan od vođa zavere u kojoj je 44. ubijen Julije Cezar. Brut se ubio posle poraza koji su republikanskoj vojsci u bici kod Filipa nanele snage Marka Antonija i Oktavijana.


1596. Turska vojska sultana Muhameda III kod Erlaua u Mađarskoj porazila austrijske trupe nadvojvode Maksimilijana.

–1789. Rođen srpski novinar i publicista Dimitrije Davidović, autor prvog Ustava u modernoj srpskoj istoriji poznatog pod imenom Sretenjski ustav. Pokrenuo i uređivao “Novine serbske” u Beču, a potom kratko bio ministar prosvete i urednik prvih novina u Srbiji Miloša Obrenovića.


 

–1817. Rođen francuski leksikograf i enciklopedista Pjer Atanaz Larus, izdavač “Velikog svetskog rečnika XIX veka” u 17 tomova. Izdavačka kuća “Larus” posle njegove smrti 1875. nastavila izdavanje enciklopedijskih rečnika.


1912. Počela bitka kod Kumanova u Prvom balkanskom ratu u kojoj je srpska vojska nanela težak poraz turskim trupama i prisilila ih da se povuku ka Bitolju.

1917. Američke snage stupile u prve borbene akcije u Prvom svetskom ratu, kod Linevila u Francuskoj.

1917. Na sednici Centralnog komiteta ruske Socijalističke radničke partije doneta odluka o podizanju oružanog ustanka. U pripremama i izvođenju Oktobarske revolucije od tada neposredno učestvuje Vladimir Iljič Uljanov Lenjin.

–1940. Rođen brazilski fudbaler Edson Arantes do Nasimento Pele, koji se smatra najboljim igračem u istoriji fudbala.


1942. Britanska Osma armija generala Bernarda Montgomerija počela ofanzivu protiv nemačkih snaga pod komandom Ervina Romela u egipatskoj pustinji kod mesta El Alamejn. Jedna od najznačajnijih bitaka u Drugom svetskom ratu okončana 12 dana kasnije pobedom Britanaca, usledilo iskrcavanje saveznika na tle severne Afrike.
1944. Sovjetska Crvena armija tokom Drugog svetskog rata ušla u Mađarsku.

1944. Prebacujući se preko Dunava u tek oslobođen Beograd, u Drugom svetskom ratu poginuo Ivan Milutinović, jedan od vođa Narodnooslobodilačkog rata i funkcioner Komunističke partije Jugoslavije.

1944. U filipinskom zalivu Lejte počela jedna od najvećih pomorsko-vazdušnih bitaka u Drugom svetskom ratu, u kojoj je učestvovala gotovo cela japanska flota i tri četvrtine flote SAD, okončana porazom Japanaca 25. oktobra.

1954. Posle serije sastanaka u Parizu, SSSR, SAD, Velika Britanija i Francuska sporazumele se da okončaju okupaciju Nemačke.

1956. Uličnim demonstracijama studenata i radnika u Mađarskoj počela antikomunistička pobuna, koju su sovjetske trupe ugušile 4. novembra 1956.

–1958. Ruski pisac Boris Pasternak dobio Nobelovu nagradu za književnost za roman “Doktor Živago” koji je postao bestseler na Zapadu, dok u SSSR tada još nije bio objavljen.


1961. Bivšem generalnom sekretaru Ujedinjenih nacija, Šveđaninu Hjalmaru Agne Dagu Hamaršeldu, koji je pod nerazjašnjenim okolnostima poginuo u avionu u vreme kongoanske krize, posthumno dodeljena Nobelova nagrada za mir.

1973. Severnovijetnamski mirovni pregovarač Le Duk To odbio Nobelovu nagradu za mir uz obrazloženje da u njegovoj zemlji još nema mira.

1983. U napadu kamionima napunjenim eksplozivom na štab američkih marinaca u Bejrutu i obližnju zgradu u kojoj su bili francuski vojnici poginuo 241 američki vojnik i 58 francuskih.

1983. Na akušerskoj klinici u Zagrebu rođena prva jugoslovenska “beba iz epruvete”.

1990. Ukrajinski premijer Vitalij Masol prinuđen da podnese ostavku posle masovnih studentskih protesta. To je bio prvi funkcioner Sovjetskog Saveza koji je otišao sa vlasti pod pritiskom javnosti.

1991. Predstavnici 19 zemalja potpisali, na međunarodnoj konferenciji u Parizu u organizaciji UN, mirovni sporazum za okončanje 13-godišnjeg građanskog rata u Kambodži.

1994. U eksploziji bombe na predizbornom mitingu u glavnom gradu Šri Lanke Kolombu poginulo najmanje 50 osoba, među kojima i kandidat opozicije za predsednika Gaminija Disanajakea.

2001. IRA objavila da počinje razoružavanje, a dva dana kasnije Velika Britanija ukinula četiri bezbednosna punkta.

2002. Okružno javno tužilaštvo u Beogradu podiglo optužnicu protiv više lica osumnjičenih za otmicu i ubistvo 16 muslimana iz Sjeverina u oktobru 1992.♦