19. mart

1563. Mirom u Amboazu završen prvi verski rat u Francuskoj posle kojeg su protestanti dobili ograničenu slobodu veroispovesti. Protestantski ratovi potresali Francusku više od 30 godina.

1628. Englezi u Americi osnovali koloniju Masačusec.

1796. Republika Francuska donela Dekret o slobodi štampe, koji je po dolasku Napoleona na vlast dve godine kasnije prestao da važi, a štampa podvrgnuta strogoj cenzuri.

1812. Španski parlament u Kadisu usvojio liberalni ustav, koji je postao ideal slobodoumnih težnji građanske klase u evropskim državama. Posle povratka na presto 1813. kralj Ferdinand VII ukinuo Ustav i obnovio feudalno-apsolutistički poredak, ali posle izbijanja ustanka 1820. bio prisiljen da ga vrati na snagu.

1813. Rođen škotski misionar i istraživač Afrike Dejvid Livingston, 1855. otkrio Viktorijine vodopade. Prvi istraživao pustinju Kalahari, basen reke Zambezi i izvorište reke Kongo. Kao najveći britanski istraživač Afrike, sahranjen u Vestminsterskoj katedrali u Londonu.

1861. Englezi, posle višegodišnjih borbi, ugušili pobunu domorodačkog stanovništva Maora na Novom Zelandu, a oni se povukli u unutrašnjost ostrva.

⇐1872. Rođen ruski baletski koreograf Sergej Pavlovič Djagiljev, osnivač čuvene grupe “Ruski balet”, koja je sa izuzetnim uspehom nastupala od 1909. do 1929.




1920. SAD odbile da potpišu Versajski ugovor posle Prvog svetskog rata i da se priključe Društvu naroda, zbog bojazni od uvlačenja u rat u slučaju napada na neku članicu Društva.

 

 

1930. Umro engleski državnik Artur Džejms Balfur, premijer Velike Britanije od 1902. do 1906. Kao šef diplomatije 1917. objavio plan o stvaranju nacionalne države Jevreja u Palestini.


1945. Velika Britnija priznala Vladu Demokratske Federativne Jugoslavije, na čelu s Josipom Brozom Titom. Posle Velike Britanije, DFJ priznale i SAD, 18. marta, i SSSR, 29. marta.

 

 

 

 

1950. Umro američki pisac Edgar Rajs Barouz, poznat po seriji popularnih pustolovnih romana o Tarzanu.


 

 

 

⇐1970. Šefovi vlada Istočne i Zapadne Nemačke Vili Brant i Vili Štof sreli se u Erfurtu, što je bio prvi susret zvaničnika dve zemlje od podele Nemačke 1949.


 

1977. U predsedničkoj rezindenciji u Brazavilu ubijen predsednik Konga Marijen Nguabi. Za ubistvo optužen i potom pogubljen bivši šef države Alfons Masamba Deba. Vlast preuzela vojna hunta, a za predsednika u aprilu 1977. proglašen pukovnik Joakim Jombi Opango.

1978. Izraelska vojska okupirala veći deo juga Libana.

⇐1991. Narodna skupština Srbije preuzela ovlašćenja raspuštene Skupštine Kosova i razrešila dužnosti Rizu Sapundžiju, člana Predsedništva SFRJ sa Kosova.




1994. Trupe Vlade u Pnom Penu zauzele grad Pailin na istoku Kambodže, glavno uporište maoističkog gerilskog pokreta “Crveni Kmeri”.

1994. U eksploziji bombe podmetnute u podzemnu železnicu u glavnom gradu Azerbejždana Bakuu poginulo 12, povređeno više od 50 osoba.

1996. Policija Federacije Bosne i Hercegovine ušla u Grbavicu, poslednju sarajevsku opštinu koju su u bosanskom ratu držale srpske snage. Time završen transfer vlasti u sarajevskim opštinama koje su prema Dejtonskom sporazumu pripale Federaciji BiH. Najveći deo srpskog stanovništva dva dana ranije napustio Grbavicu, a prema podacima Ifora, tokom transfera vlasti iz Sarajeva se iselilo oko 60.000 Srba.

1996. U glavnom gradu Filipina Manili u požaru u jednoj diskoteci poginulo najmanje 150 osoba.

1997. Umro američki slikar holandskog porekla Vilem de Kuning, utemeljivač apstraktnog ekspresionizma, koji je četrdesetih godina XX veka preobrazio slikarstvo u SAD.




1999. Libija se saglasila da škotskom pravosuđu do 6. aprila 1999. preda dva Libijca osumnjičena da su u decembru 1988. izazvala eksploziju američkog putničkog aviona “boing 747” iznad Lokerbija u Škotskoj, a u kojoj je poginulo 270 osoba.

1999. U eksploziji bombe koju su čečenski teroristi aktivirali na pijaci u južnom ruskom gradu Vladikavkaz poginulo više od 50 osoba.

1999. Posle neuspelih pregovora Srba i kosovskih Albanaca u Parizu, predsednik SAD Bil Klinton izjavio da je “prag prekoračen” i da problem Kosova ugrožava nacionalne interese SAD. Diplomate zapadnih zemalja počele da napuštaju Beograd, a međunarodni verifikatori Kosovo.

2001. Socijalista Bertran Delano, pobedivši na izborima, postao prvi gradonačelnik Pariza iz redova levice.

2002. Zimbabve na godinu dana suspendovan iz Komonvelta.