1. mart

  1. Na putu ka Indiji portugalski moreplovac Vasko da Gama iskrcao se, kao prvi Evropljanin, na obale današnje afričke države Mozambik.1562. Katolici u Francuskoj masakrirali preko 1.000 protestanata tokom njihove molitve u Vasiju, što je bio početak dugotrajnih borbi i ratova, poznatih pod imenom “protestantski ratovi”, koji su uz prekide 36 godina razdirali Francusku.1767. Španski kralj Karlos III proterao iz zemlje jezuitski red katoličke crkve.

    1809. Švedska, kao prva zemlja u svetu, uspostavila funkciju ombudsmana, osobe koja nadzire rad organa uprave i javnih službi, a postavlja je Parlament. Prvi ombudsman bio je Lars Avgust Manerhajm.

    1811. Egipatski kralj Mohamed Ali izvršio pokolj nad mamelučkim vođama i time dokrajčio vlast mameluka u Egiptu. Mameluci, potomci ratnih zarobljenika koje su persijski i egipatski vladari uvršćavali u svoje vojske, pretežno telesnu gardu, zavladali Egiptom 1250, kada su oborili dinastiju Ajbeka.

    1815. Napoleon Bonaparta vratio se u Francusku sa ostrva Elba, gde je bio prognan posle abdikacije u aprilu 1814. Ušavši trijumfalno u Pariz, preuzeo vlast u zemlji i počeo razdoblje “100 dana”, okončano vojnim porazom kod Vaterloa. Posle druge abdikacije 22. juna predao se Englezima koji su ga internirali na ostrvo Sveta Jelena, gde je umro 5. maja 1821.

    1872. U planinskom području Jelouston u SAD osnovan prvi nacionalni park u svetu.

    1878. Završen drugi srpsko – turski rat koji je Srbiji doneo teritorijalno proširenje za četiri okruga i međunarodno priznanje na Berlinskom kongresu, održanom u junu iste godine.



1891. Rođen Stanislav Vinaver, najznačajniji protagonista moderne srpske književnosti posle Prvog svetskog rata. Autor Manifesta ekspresionizma i pokretač mnogih zajedničkih poduhvata mladih pisaca, bio i novinar, feljtonist, polemičar i prevodlac. Najpopularnijim njegovim delom smatra se “Pantologija novije srpske pelengirike”, iz 1922, u kojoj je parodirao “Antologiju novije srpske lirike” Bogdana Popovića.


1896. Bosonogi ratnici abisinskog cara Menelika II potukli italijanske trupe kod Adue, posle čega je Italija morala da prizna nezavisnost Abisinije.

1919. U Beogradu se sastao prvi jugoslovenski parlament, Privremeno narodno predstavništvo Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, u kojem je bilo 296 poslanika postavljenih ukazom Vlade. Poslanici mahom bili iz ranijih parlamenata jugoslovenskih zemalja, izabrani pre Prvog svetskog rata.

1932. Kidnapovan 20-mesečni sin američkog pilota Čarlsa Lindberga, prvog pilota koji je preleteo Atlantik 1927. Beba nađena mrtva u maju, a taj dogadjaj je podstakao donošenje tzv. Lindbergovog zakona kojim je na području SAD za otmicu predviđena smrtna kazna.


 

1941. Bugarska u Drugom svetskom ratu pristupila Trojnom paktu i dopustila nemačkim trupama da uđu u zemlju.

1943. Britansko ratno vazduhoplovstvo u Drugom svetskom ratu počelo sistematski da bombarduje evropske železničke sisteme na teritoriji pod kontrolom nacističke Nemačke.

1954. SAD na pacifičkom ostrvu Bikini izvele prvu probu hidrogenske bombe.

1958. Umro srpski vajar Toma Rosandić, prvi rektor Akademije likovnih umetnosti u Beogradu, član Srpske akademije nauka i umetnosti. Izradio velik broj javnih spomenika, među kojima veliku grupu “Igrali se vrani konji” ispred Skupštine Jugoslavije u Beogradu i skulpturu “Umorni borac” na Kalemegdanu.


 

 


1959. Kiparski vođa pokreta za nezavisnost od Velike Britanije, arhiepiskop Makarios, vratio se na Kipar sa Sejšelskih ostrva, gde su ga 1956. proterali Britanci. Potom izdejstvovao pregovore na kojima su krajem godine Velika Britanija, Grčka i Turska postigle sporazum o nezavisnosti Kipra. Od 1960. do smrti 1977. Makarios bio predsednik Republike Kipar.

1966. Posle tri i po meseca leta, na Veneru se spustila sovjetska automatska stanica “Venera III”, prvi vasionski brod koji je prispeo na neku drugu planetu.

1991. Na prvim slobodnim izborima u Albaniji Albanska partija rada, komunisti, osvojila 176 od 250 poslaničkih mesta i zadržala vlast, ali predsednik partije Ramiz Aljija izgubio u svojoj izbornoj jedinici.

1992. Na referendumu u Crnoj Gori, na koji je izašlo 66,04 odsto birača, 95,94 odsto glasalo za ostanak u Jugoslaviji. Referendum bojkotovali muslimani, Albanci i neke opozicione partije. Istovremeno, bosanski Hrvati i muslimani izjasnili se na referendumu za nezavisnu Bosnu i Hercegovinu.

1997. Albanska vlada i predsednik Republike Salji Beriša podneli ostavke pod pritiskom dvomesečnih nemira izazvanih krahom piramidalnih banaka u kojima je na desetine hiljada Albanaca izgubilo ušteđevinu.

2001. Tužilaštvo Međunarodnog suda za ratne zločine podiglo optužnice protiv više osoba iz Jugoslavije zbog napada na Dubrovnik 1991.

Next Post

2. mart

čet mar 2 , 2017
Rođen holandski sveštenik Adrijan Floriszon, papa Adrijan VI od januara 1522. i jedini Holanđanin poglavar Rimokatoličke crkve u njenoj istoriji. […]

STARIJI TEKSTOVI

DANAS