27.jun

 

1991. – Teritorijalna odbrana Slovenije napala je vojnike Jugoslovenske narodne armije, čime je počeo rat u sjevernoj jugoslovenskoj republici i pale prve žrtve nasilne secesije. Dva dana ranije Skupština pobunjene republike proglasila je nezavisnost Slovenije, a sutradan su njeni delegati napustili Skupštinu SFRJ.


1550. – Rođen francuski kralj Šarl Deveti, tokom čije su vladavine od 1560. do 1574. počeli vjerski ratovi rimokatolika i hugenota. Na nagovor majke Katarine de Mediči, koja je djelovala u dogovoru s papom Grgurom, odobrio je 1572. pokolj hugenota u Vartolomejskoj noći.

1743. – U ratu za austrijsko nasljeđe britanski kralj Džordž Drugi porazio Francuze kod Detingena, kao posljednji monarh Velike Britanije koji je predvodio trupe u bici.

1838. – Rođen indijski pisac Bankim Čandra Čaterdži, prvi značajniji autor koji je pisao na bengalskom jeziku. Bio je pod znatnim uticajem škotskog pisca Voltera Skota i uglavnom je pisao romantične romane s domaćim temama i moralističkim tonom. Djela: romani “Kapalkundala”, “Mrinalini”, “Jurgalangurija”, “Čandrašekhar”, “Rađani”, “Krišnakanter Čil”, “Anandamat”, “Debi Čaudhurani”, “Sitaram”.

1846. – Rođen irski politički vođa i nacionalni borac za autonomiju Čarls Stjuart Parnel, koji je uveo nove metode u borbi protiv Engleza. Postavši 1875. član engleskog parlamenta, otpočeo je opstrukciju u zakonodavnom tijelu uz istovremenu blokadu na terenu. Zatvoren je 1881, ali je i iz zatvora upravljao borbom irskih nacionalista.

1877. – Ruske snage su prešle Dunav u ratu protiv Otomanskog carstva, u kojem su se na strani Rusije borile Srbija i Crna Gora. Rat je okončan pobjedom Rusije, ali su potom Srbija i Crna Gora, na račun favorizovane Bugarske, oštećene Sanstefanskim mirom 1878, koji je donekle izmijenjen iste godine na Berlinskom kongresu. Srpski nacionalni interesi ipak su ponovo povrijeđeni: Raška oblast je data na upravu Otomanskom carstvu, a Austro-Ugarskoj pravo da okupira Bosnu i Hercegovinu, čime je spriječeno ujedinjenje srpskih zemalja i izlazak Srbije na more.

1882. – Mjesto Topola u Šumadiji, koje je u podnožju Oplenca osnovao vođa Prvog srpskog ustanka Đorđe Petrović – Karađorđe, proglašeno je varošicom. Karađorđe je 1781. tu podigao kuću s više pomoćnih zgrada, koju je početkom ustanka uništio beogradski dahija Kučuk Alija. Na istom mjestu Karađorđe je 1805. podigao novu kuću s pomoćnim zgradama i sve ogradio palisadom. Tako je Topola postala utvrđeno naselje uz koje su počele da niču i druge kuće.

1905. – Pobunjeni ruski mornari su na otvorenom moru zauzeli oklopnjaču “Potemkin” iz sastava Crnomorske flote i potom pod crvenom zastavom uplovili u luku u Odesi. Pobuna na “Potemkinu” prvi je masovni izraz nezadovoljstva u ruskoj carskoj armiji i nagovijestila je kasnije burne revolucionarne događaje.

1908. – Okončana je “bombaška afera” uperena protiv crnogorskog kneza Nikole Prvog Petrovića. Naziv je dobila po tome što je grupa studenata nabavila bombe namjeravajući da se, kako se tvrdilo, obračuna s knezom. Zavjera je otkrivena i pred sud su izvedena 52 protivnika autokratske kneževe vlasti. Četvorica su osuđena na smrt, a ostali na tri do 20 godina zatvora.

1932. – Poslije državnog udara u Sijamu, kojim je kralj Rama Sedmi primoran na niz reformi, proglašen je ustav. Njime je okončana apsolutna monarhija i u toj državi na jugoistoku Azije je uspostavljena parlamentarna monarhija.

1941. – Fašistička vlada mađarskog diktatora Mikloša Hortija, saveznika nacističke Njemačke Adolfa Hitlera u Drugom svjetskom ratu, objavila je rat SSSR-u.

1943. – Američki avioni su u Drugom svjetskom ratu bombardovali grčku pijestonicu Atinu, koja je bila pod njemačkom okupacijom.

1944. – Savezničke snage u Drugom svjetskom ratu zauzele francuski grad Šerbur, važnu luku na La Manšu.

1946. – Ministri spoljnih poslova SSSR, SAD, Velike Britanije i Francuske odlučili da Grčkoj pripadnu Dodekaneska ostrva u jugoistočnom dijelu Egejskog mora, uključujući najveće – Rodos, koja su do tada bila pod italijanskom upravom.

1950. – U Jugoslaviji donesen “Osnovni zakon o upravljanju radnih kolektiva državnim privrednim preduzećima i višim privrednim udruženjima”, kojim je uvedeno radničko samoupravljanje. Taj sistem je u početku imao dobre rezultate, ali je kasnije ispoljio mnoštvo slabosti – prije svega zbog ignorisanja tržišnih mehanizama i uspostavljanja komplikovane procedure sporazumijevanja i dogovaranja privrednih subjekata.

1950. – Generalni sekretar UN Trigve Li zatražio od članica svjetske organizacije da pomognu Južnoj Koreji u sukobu sa Sjevernom Korejom, a istog dana predsjednik SAD Hari Truman naredio je američkom ratnom vazduhoplovstvu i mornarici da uđu u Korejski rat na strani Juga.

1954. – Prva nuklearna elektrana u svijetu otvorena u Obninsku, u blizini Moskve.

1976. – Palestinski teroristi u Grčkoj oteli avion “Er Fransa” sa 246 putnika i 12 članova posade i potom odletjeli u glavni grad Ugande Entebe, gdje su ih 4. jula 1976. u spektakularnoj akciji likvidirali izraelski komandosi, oslobodivši taoce.

1976. – General Antonio Ramaljo Janeš izabran za predsjednika Portugalije na prvim predsjedničkim izborima poslije poluvjekovne diktature Antonija de Oliveire Salazara.

1978. – Sa sovjetskog kosmodroma “Bajkonur” lansiran vasionski brod “Sojuz 30”, u kojem su bili poljski major Miroslav Hermaševski i sovjetski pukovnik Peter Klimuk. Poslije osmodnevnog boravka u vasioni, u toku kojeg su se dvojica kosmonauta sastala na orbitalnoj stanici “Saljut-6” sa posadom “Sojuza 29” Vladimirom Kovaljonokom i Aleksandrom Ivančekovom, “Sojuz 30” se vratio na Zemlju.

1986. – Međunarodni sud u Hagu presudio da su SAD prekršile međunarodno pravo, jer su pomagale pobunjenicima protiv ljevičarske vlade u Nikaragvi.

1988. – Poglavar rimokatoličke crkve papa Jovan Pavle Drugi je, tokom posjete Austriji, imao izuzetno srdačan susret sa predsjednikom te zemlje i bivšim generalnim sekretarom UN Kurtom Valdhajmom, čija je zločinačka nacistička prošlost u Drugom svjetskom ratu u Jugoslaviji i Grčkoj uveliko bila objelodanjena.

1989. – Umro engleski filozof Džuls Alfred Ejer, čija je knjiga “Jezik, istina i logika” svojevrstan manifest logičkog pozitivizma. Ostala djela: “Zasnivanje empirijskog znanja”, “Problem saznanja”, “Pojam osobe”.

1991. – Teritorijalna odbrana Slovenije napala je vojnike Jugoslovenske narodne armije, čime je počeo rat u sjevernoj jugoslovenskoj republici i pale prve žrtve nasilne secesije. Dva dana ranije Skupština pobunjene republike proglasila je nezavisnost Slovenije, a sutradan su njeni delegati napustili Skupštinu SFRJ.

1993. – Američke oružane snage bombardovale su iračku prijestonicu Bagdad sa 23 krstareće rakete. Cilj bombardovanja je bilo sjedište iračke obavještajne službe, ali je ubijeno i ranjeno i više desetina civila.

1997. – Predsjednik Tadžikistana Imomali Rahmonov i vođa islamista Said Abdulo Nuri potpisali mirovni ugovor o okončanju četvorogodišnjeg građanskog rata u toj bivšoj sovjetskoj republici.

1998. – U zemljotresu u području turskog grada Adana poginulo je najmanje 120 ljudi.

2000. – Vrhovni savjet odbrane za načelnika Generalštaba Vojske Republike Srpske /VRS/ postavio generala Novicu Simića. Saglasnost za Simićevo imenovanje potpisao je dotadašnji načelnik Generalštaba VRS general Momir Talić.

2003. – Bivši predsjednik Republike Srpske Biljana Plavšić prebačena iz Haga u Švedsku, na odsluženje zatvorske kazne, na koju je osuđena pred Haškim tribunalom.

2004. – U Srbiji održan drugi krug predsjedničkih izbora, u kojem je kandidat Demokratske stranke Boris Tadić pobijedio kandidata Srpske radikalne stranke Tomislava Nikolića. Prvi krug održan je 13. juna.

2007. – Penzionisani general i bivši komandant Glavnog štaba takozvane Armije BiH Rasim Delić, optužen za ratne zločine nad Srbima, otputovao u Hag.

2008. – Komisija za simbole Republike Srpske utvrdila je da prijedlog za novu himnu Srpske bude kompozicija “Moja republika” autora Mladena Matovića.

2008. – Bil Gejts otišao, nakon 30 godina, sa rukovodećeg mjesta američkog softverskog giganta “Majkrosofta” – da bi se posvetio filantropiji.♦